به گزارش آیندگان؛ آمریکا خواهان بازگشایی فوری تنگه و واگذاری کامل ذخایر اورانیوم بود، در حالی که ایران این موارد را به توافق نهایی صلح مشروط کرد و درخواست غرامت و آزادسازی داراییها را نیز مطرح کرد که از سوی واشینگتن رد شد.
با وجود شکست در دستیابی به توافق، این روزنامه نوشت نفس برگزاری مذاکرات نشانهای از پیشرفت است؛ چرا که تنها شش هفته پیش آمریکا و اسرائیل علی خامنهای را در حملهای هوایی کشته بودند. دیدار رو در روی محمدباقر قالیباف و جیدی ونس بالاترین سطح تماس مستقیم دو کشور از زمان قطع روابط در سال ۱۹۷۹ توصیف شده و تحلیلگران ادامه گفتوگوها را نشانه تمایل دو طرف برای پایان دادن به جنگ دانستهاند.
فرناز صفیحی در نیویورکتایمز نوشته؛ وقتی مذاکرات میان ایالات متحده و ایران بامداد یکشنبه بدون دستیابی به آتشبس دائمی پایان یافت، مقامهای آمریکایی گفتند «بهترین و نهاییترین پیشنهاد» خود را ارائه کردهاند و ایران آن را نپذیرفته است.
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، پس از ۲۱ ساعت مذاکره با مقامهای ارشد ایرانی در هتل سرینا در اسلامآباد گفت: «ما بهروشنی مشخص کردهایم خطوط قرمز ما چیست، در چه مواردی آماده انعطاف هستیم و در چه مواردی نیستیم.»
ونس توضیح نداد این خطوط قرمز چه بودهاند. در روزهای منتهی به مذاکرات، هر دو طرف بیانیههایی منتشر کرده بودند که نشان میداد در چند موضوع کلیدی همچنان فاصله زیادی دارند. حتی درباره اینکه آیا آتشبس دو هفتهای که روز سهشنبه حاصل شد شامل درگیریها در لبنان میشود یا نه نیز توافق نداشتند؛ اختلافی که نزدیک بود کل نشست را به شکست بکشاند.
تا اوایل بامداد یکشنبه، سه محور اصلی اختلاف باقی مانده بود؛ به گفته دو مقام ایرانی آگاه از مذاکرات: بازگشایی تنگه هرمز، سرنوشت حدود ۹۰۰ پوند اورانیوم با غنای بالا، و درخواست ایران برای آزادسازی حدود ۲۷ میلیارد دلار از درآمدهای مسدودشده در خارج.
ایالات متحده خواستار بازگشایی فوری تنگه هرمز به روی همه ترددهای دریایی شده بود. اما ایران از واگذاری اهرم فشار خود بر این گلوگاه حیاتی انتقال نفت خودداری کرد و گفته بود تنها پس از توافق نهایی صلح چنین خواهد کرد. این دو مقام ایرانی که به دلیل حساسیت مذاکرات نخواستند نامشان فاش شود، این موضوع را مطرح کردند.
ایران همچنین خواستار دریافت غرامت برای خسارات ناشی از شش هفته حملات هوایی و آزادسازی درآمدهای نفتی مسدودشده در عراق، لوکزامبورگ، بحرین، ژاپن، قطر، ترکیه و آلمان برای بازسازی شده بود. مقامهای آمریکایی این درخواستها را رد کردند.
موضوع اختلافی دیگر، درخواست دونالد ترامپ برای تحویل یا فروش کامل ذخایر اورانیوم با غنای نزدیک به سطح تسلیحاتی ایران بود. ایران پیشنهاد متقابلی ارائه داد، اما دو طرف به سازش نرسیدند.
مهدی رحمتی، تحلیلگر مستقر در تهران، در گفتوگوی تلفنی گفت: «وقتی دو تیم جدی با نیت توافق پای میز میآیند، نتیجه باید برد-برد باشد. این تصور که بتوان بدون دادن امتیاز جدی خارج شد واقعبینانه نیست؛ این درباره آمریکاییها هم صادق است.»
با وجود پایان مذاکرات بدون توافق، نفس برگزاری آن نشانهای از پیشرفت بود. تنها شش هفته پیش، آمریکا و اسرائیل علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، را در حمله هوایی کشته بودند و مقامهای ایرانی وعده انتقام داده بودند. در آن زمان، تصور دیدار سطح بالای مقامهای ایرانی و آمریکایی دور از ذهن بود.
با این حال، محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی و فرمانده نظامی با نفوذ، ریاست هیات ایرانی را بر عهده داشت و رو در رو با ونس دیدار کرد. دو مقام ایرانی گفتند این دیدار همراه با دست دادن دو طرف و در فضایی آرام و دوستانه انجام شد. هرچند پیشرفت دیپلماتیک حاصل نشد، اما یکی از تابوهای چهار دهه خصومت و شعارهای «مرگ بر آمریکا» شکسته شد.
دیدار ونس و قالیباف بالاترین سطح گفتوگوی رو در رو میان نمایندگان ایران و آمریکا از زمان قطع روابط دیپلماتیک در سال ۱۹۷۹ پس از انقلاب اسلامی بود؛ انقلابی که به اشغال سفارت آمریکا و گروگانگیری دیپلماتهای آمریکایی انجامید.
ولی نصر، استاد دانشگاه جانز هاپکینز و کارشناس ایران، گفت: «این جدیترین و مستمرترین مذاکرات مستقیم میان آمریکا و ایران است و نشاندهنده اراده هر دو طرف برای پایان دادن به این جنگ است. روشن است که روند مذاکرات تا اینجا شتاب مثبت داشته و فرو نپاشیده است.»
