۵ نکته درباره جلسه تقدیم لایحه بودجه ۱۴۰۵ دولت و مجلس با اولویت آب
تصاویر منتشر شده از تهران نشان میدهد دودمه روز پنجشنبه ۴ دی ۱۴۰۴ پایتخت ایران را غرق کرده است. پس از بارندگیهای روزهای پایانی پاییز، آلودگی هوا و سرما دوباره بر هوای شهرهای مختلف ایران قالب شده است.
گرچه به ظاهر جلسه تقدیم لایحه بودجه ۱۴۰۵ تاکیدی بر اهمیت بحرانیشدن مسئله آب در ایران بود اما خود این جلسه و به ویژه سخنان وزیرجهاد کشاورزی دولت چهاردهم نشان داد مسعود پزشکیان حتی در ایجاد اجماع در تیم خود ناتوان بودهاست؛ وزیر جهادکشاورزی اعتقادی ندارد که سیاستهای حاکم بر کشاورزی سبب برداشت بیرویه آب از آبخوانها و در نتیجه فرونشست شدید در ایران شده است.
یک گزارش تازه از مؤسسه آب، محیطزیست و سلامتِ دانشگاه سازمان ملل متحد روایت رایج و رسانهپسندِ «جنگ سوریه بهعنوان پیامد مستقیم تغییرات اقلیمی و خشکسالی» را بهطور جدی به چالش کشیده و نشان میدهد ریشههای اصلی بحران نه در طبیعت، بلکه در سیاستگذاریهای ناکارآمد، سوءمدیریت منابع و فروپاشی نظام حمایتی کشاورزان نهفته بوده است.
دکتر مهدی زارع، استاد پژوهشکده زلزلهشناسی در یادداشتی که یکشنبه ۳۰ آذر ۱۴۰۴ در روزنامه اعتماد منتشر شده، درباره وضعیت دریاچه ارومیه پس از بارندگیهای ۱۰ روز پایانی پاییز ۱۴۰۴ نوشت:
در اوج بارندگی در نقاط مختلف ایران که از هفته گذشته شروع شده، ایرنا به نقل از نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی خبر داده که عملیات بارورسازی ابرها که از ۲۴ آبان ۱۴۰۴ شروع شده است، در روزهای گذشته هم ادامه داشته و تا پایان فصل بهار آینده هم انجام میشود: «این عملیات با هدف افزایش میزان بارشها و کمک به بهبود وضعیت منابع آبی، در سه منطقه اصلی کشور در حال اجراست.»
تصاویر منتشر شده در فضای مجازی نشان میدهد برای دومین روز پیاپی، برف در جاده چالوس باریده است. این درحالی است که شدت بارندگی در این منطقه، امروز بیشتر شده است.
روزنامه پیام ما در گزارشی به این سوال بزرگ در هفتههای اخیر پاسخ داده که چطور در سالهای گذشته، آلودهترینهای شهرهای جهان پاک شدند، اما به تعداد شهرهای آلوده ایران، اضافه شد؟
رسانههای ایران به نقل از قوه قضائیه جمهوری اسلامی خبر دادهاند که علیه اسماعیل کهرم، کارشناس محیطزیست و بومشناس اعلام جرم شده است.
دکتر ناصر کرمی، اقلیمشناس در یادداشتی در صفحه خود در شبکه اجتماعی ایکس، توصیههایی برای در امان ماندن از آلودگی هوای شدید این روزهای تهران ارائه داده است؛
گازوییل مصرفی در ایران ۱۵۰۰ برابر استاندارد گازوییل در دنیا سولفور دارد و از طرف دیگر کیفیت بنزین مصرفی در ایران مشخص نیست. خودروهای ایرانی فاقد استانداردهای لازم در زمینه بهینهسازی مصرف سوخت هستند و از ۲۰ میلیون خودروی پلاک شده در ایران دستکم ۹ میلیون دستگاه از آن فرسوده است.
سایت انتخاب با انتشار گزارشی درباره آلودگی هوا نوشت که یک گزارش سازمان حفاظت محیط زیست نشان میدهد گازوئیل مورد استفاده در نیروگاههای تهران هم به گوگرد آلوده بوده است. این درحالی است که مسئولان دولتی از عدم وجود مازوت در نیروگاههای تهران سخن میگویند.
حمید حسینی، سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان نفت گفت: «تعداد زیادی خودروی گازوئیلی در شهرها تردد میکنند و گازوئیل ما سولفور بسیار بالایی دارد. در واقع ۱۵۰۰ برابر استاندارد جهانی سولفور دارد و این موضوع بیش از مسئله بنزین آلودگی ایجاد میکند.» همزمان اسماعیل کهرم، مشاور پیشین رئیس سازمان محیط زیست گفته که «با پول ۱۰ تا موشک میتوانیم مازوتهایمان را استاندارد کنیم. نمیکنیم، برای اینکه اولویتها چیز دیگری است.»
دکتر ناصر کرمی، اقلیمشناس در یادداشتی در صفحه خود در شبکه اجتماعی ایکس، درباره آلودگی هوای تهران، با روایتی از آلودگی هوای کشنده لندن در سال ۱۹۵۲ نوشت:
همزمان با تداوم آلودگی هوا و گسترش آنفلوانزا در ایران، کارگروههای اضطرار در استانهای مختلف کشور، دامنهدارترین موج تعطیلی مدارس و دانشگاهها در ماههای اخیر را برای یکشنبه نهم آذر ۱۴۰۴ اعلام کردند. همزمان خبر میرسد که شاخص آلودگی هوای تهران به عدد ۲۰۰ نزدیک شده است؛ بسیار ناسالم برای همه مردم.
علی آقامحمدی، رییس گروه اقتصادی دفتر علی خامنهای گفت: «برای رفع بحران آب و انتقال دانش در این رابطه آماده همکاری با هر کشور خارجی هستیم. مشکلات کمبود آب را در کوتاه مدت نمیتوان رفع کرد و در مطالعات سند ۱۴۳۰، افقها را روشن میکنیم.»
دکتر ناصر کرمی، اقلیمشناس در یادداشتی در صفحه خود در شبکه اجتماعی ایکس، درباره آلودگی هوا نوشت:
بنیاد Daily Overview با انتشار تصاویر ماهوارهای از وضعیت سدهای تهران در پایان تابستان ۱۴۰۳ با آخر تابستان ۱۴۰۴ نوشت: «چهار سد اصلی؛ لتیان، لار، ماملو و کرج، در شرایطی بهشدت بحرانی قرار دارند و تهران، پایتخت ایران با جمعیتی بیش از ۱۰ میلیون نفر، با یک فاجعه قریبالوقوع آب روبهرو است.»
علیرضا رئیسی، معاون وزیر بهداشت علیرضا رئیسی، معاون وزارت بهداشت، در گفتوگویی تلویزیونی با ابراز شرمندگی از وضعیت آلودگی هوا گفت میزان آلودگی آنقدر بالاست که حتی بدون اندازهگیری و فقط با نگاه قابل تشخیص است: «خودروهای فرسوده در آلودگی هوا نقش زیادی دارند، اما خودروهای ملی هم چندان خوب نیستند.»
موسسه «آیکیو ایر» که شاخص جهانی کیفیت هوا را منتشر میکند، تهران را آلودهترین شهر جهان معرفی کرد. شهرهای کلکته و دهلی در هند، تاشکند ازبکستان، لاهور پاکستان و بمبئی هند، در رتبههای بعدی قرار دارند. همزمان سازمان هواشناسی کشور درباره آلودگی ۱۱ کلانشهر ایران تا ۹ آذر هشدار داد.
یک پژوهشگر در اندیشکده آمریکایی کارنگی در مقالهای با اشاره به اعلام هشدار مقامهای جمهوری اسلامی درباره احتمال اتمام منابع آب شرب تهران در دو هفته و وضعیت بیسابقه خشکسالی در کشور «سوءمدیریت و فساد، بهویژه شرکتهای وابسته به سپاه در ساخت سدها» را یکی از عوامل مهم این وضعیت میداند که «به بحران دامن زده است؛ برخی از فعالان داخلی این گروهها را «مافیای آب» مینامند.»
علی بیتاللهی، رییس بخش زلزلهشناسی مهندسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی گفت: «دیگر منبع آبی قابل استفادهای روی زمین باقی نمانده، مگر آنکه دولت آب شهر دیگری را قطع کرده و به تهران منتقل کند؛ اقدامی که به معنای حل یک بحران با ایجاد بحرانی دیگر است.»
استانداری تهران اعلام کرد بر اساس تصمیم کارگروه اضطرار آلودگی هوا تمام مقاطع تحصیلی و دانشگاههای استان بهجز فیروزکوه سهشنبه و چهارشنبه غیرحضوری خواهند بود.
هواپیماهای آبپاش ترکیه در حالی در نوشهر فرود آمدند که گفته میشود با فروکشکردن باد در منطقه الیت آتش مهار شدهاست و عملا فعالیت این هواپیماها ضرورتی ندارد. بررسی عملکرد مسئولان جمهوری اسلامی نشان میدهد همواره در قبال آتشسوزی جنگلها تصمیمگیریها به ویژه در پرواز هلیکوپتر و هواپیما به شدت دیرهنگام اتخاذ میشود.
دکتر ناصر کرمی، اقلیمشناس در یادداشتی در صفحه اینستاگرام خود درباره آتشسوزی در جنگل الیت چالوس نوشت:
معاون شرکت آب منطقهای تهران گفت: «نمیتوانم بگویم سدهای تهران به حجم مرده رسیدهاند یا نه اما تقریبا به حجمی رسیدهاند که کمتر از آن، حجم استراتژیک میشود و حجمی است که باید در سد باقی بماند و بیش از آن اگر بخواهیم بهرهبرداری کنیم با مباحث سازهای و فنی مواجه خواهیم بود.»
رییس سازمان جنگلها و استاندار مازندران اعلام کردند بر پایه «بررسیهای امنیتی» انجام شده در محل آتشسوزی جنگلهای الیت، علت آتشسوزی، «عامل انسانی» بوده است.
مژگان جمشیدی، روزنامه باسابقه محیط زیست در یادداشتی درباره آتشسوزیهای گسترده و بیپایان جنگل الیت چالوس که در صفحه اینستاگرام خود منتشر کرده است، نوشت:
بدنبال بارندگیهای روزهای گذشته تصاویری در فضای مجازی منتشر شده که مدعی است دریاچه ارومیه پر آب و زنده شد! اکانت اینستاگرامی دیدهبان دریاچه ارومیه با انتشار ویدیویی اعلام کرد که هیچ اتفاقی نیفتاده و دریاچه همچنان در وضعیت قبلی است.
رسانهها در ایران تصاویر جدیدی از وسعت آتشسوزی در جنگلهای هیرکانی الیت در شهرستان چالوس منتشر کردهاند و از اعزام چند بالگرد و یک هواپیما برای اطفای حریق این جنگلهای مرتفع و صخرهای در کوههای منطقه مرزنآباد خبر دادهاند. این درحالی است که هنوز هیچ موفقیتی در کنترل اتش بدست نیامده است.
سید مجتبی میردامادی، امامجمعه موقت اصفهان، در خطبههای نماز جمعه امروز ۳۰ آبان ۱۴۰۴ درباره بحران آب و خشکسالیهای ممتد در ایران گفت: «اگر مردم با توبه و بازگشت به خداوند، رحمت الهی را طلب کنند، دعاهایشان مستجاب خواهد شد و باران رحمت الهی نازل میشود.»
آتشسوزی در جنگلهای هیرکانی چالوس با گذشت ۱۸ روز همچنان ادامه دارد. مدیرکل مدیریت بحران استانداری مازندران گفت به دلیل وزش باد و صعبالعبور بودن منطقه، آتشسوزی همچنان در حال گسترش است.