روزنامه واشینگتن پست به نقل از آنها گزارش داده که همزمان با گسترش سریع موارد ابتلا، کمبود نیروی انسانی، تجهیزات حفاظتی، سامانههای پایش و مراکز درمانی باعث شده شناسایی و مهار اولیه بیماری با تاخیر انجام شود.
بر اساس اعلام سازمان جهانی بهداشت، شمار موارد مشکوک به حدود ۶۰۰ نفر رسیده و تعداد جانباختگان به ۱۳۹ نفر افزایش یافته است. سویه عامل این شیوع واکسن یا درمان تاییدشده ندارد و این موضوع کار امدادگران را دشوارتر کرده است.
در حالی که دولت آمریکا میگوید همچنان از طریق سازوکارهای جدید از واکنش به ابولا حمایت میکند و میلیونها دلار کمک بسیج کرده است، گروههای امدادی تاکید دارند کاهش شدید بودجه در سالهای اخیر باعث تعطیلی مراکز درمانی و اخراج کارکنان شده و نظام سلامت شکننده کنگو را در برابر این بحران آسیبپذیرتر کرده است.
روزنامه واشینگتنپست مینویسد کارکنان درمانی در جمهوری دموکراتیک کنگو با وجود اینکه به خوبی میدانند برای مهار شیوع ابولا چه اقداماتی لازم است (آنها در ۵۰ سال گذشته با ۱۷ دوره شیوع این بیماری روبهرو شدهاند) اما این بار، به گفته آنها، توان لازم را ندارند.
کاهش گسترده کمکهای ایالات متحده و دیگر کشورهای غربی به کنگو و سازمان جهانی بهداشت که از سال گذشته اجرایی شد، نهادهای بهداشتی خط مقدم را درست در زمانی که این شیوع ابولا آغاز شد و با سرعتی نگرانکننده گسترش یافت، با کمبود شدید منابع روبهرو کرد.
گروههای امدادی و مقامهای بهداشتی میگویند نیروی انسانی، سامانههای پایش و تجهیزات اضطراری لازم برای شناسایی سریع موارد اولیه یا مهار ویروس همزمان با افزایش موارد ابتلا در روزهای اخیر را در اختیار نداشتند.
ماننجی مانگوندو، مدیر کشوری آکسفام در کنگو که در گوما، مرکز استان کیوو شمالی مستقر است، گفت: «قبلا منابع در دسترس بود و سازمانهای بینالمللی حضور داشتند. اکنون منابع آنگونه که باید وارد نمیشود و ما شاهد افزایش موارد هستیم. بسیار نگرانیم.»
کنگو اکنون در حال تلاش برای بسیج واکنش فوری است. تا روز چهارشنبه، سازمان جهانی بهداشت نزدیک به ۶۰۰ مورد مشکوک را شناسایی کرده بود؛ تقریبا دو برابر سه روز پیش از آن، زمانی که این سازمان وضعیت اضطراری بهداشت عمومی بینالمللی اعلام کرد. شمار جانباختگان نیز به ۱۳۹ نفر رسید که نسبت به ۸۸ مورد گزارششده در روز یکشنبه، افزایشی نزدیک به ۶۰ درصد داشت.
چالش اصلی این است که برای سویه بوندیبوگیو که عامل شیوع کنونی است، واکسن یا درمان تاییدشدهای وجود ندارد و امدادگران با ابزارهای محدودی برای مهار آن روبهرو هستند.
مانگوندو گفت در شیوعهای قبلی، مراکز هماهنگی بیشتری از سوی سازمان جهانی بهداشت ایجاد میشد، تجهیزات حفاظت فردی بیشتری وارد میشد و مراکز قرنطینه و تریاژ بیشتری راهاندازی میشد. اکنون در نشستهای روزانه هماهنگی میان نمایندگان سازمان جهانی بهداشت، مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریها، سازمان ملل، نهادهای غیرانتفاعی و مقامهای کنگویی، درخواستهای بودجه اغلب با سکوت مواجه میشود.
او گفت: «هیچکس درباره منابع پیشقدم نمیشود. همه در حال تقلا هستند.»
بر اساس آمار دولت آمریکا، مجموع کمکهای خارجی ایالات متحده به کنگو برای سال مالی ۲۰۲۶ به حدود ۲۱ میلیون دلار کاهش یافته است؛ در حالی که این رقم در سال ۲۰۲۵ حدود ۴۳۰ میلیون دلار و در سال ۲۰۲۴ حدود ۱.۴ میلیارد دلار بود.
این کاهش بودجه همزمان با تصرف بخشهای وسیعی از شرق کنگو از سوی گروه شورشی ام-۲۳ رخ داد؛ منطقهای معدنی که دههها با ناامنی روبهرو بوده است. در استان ایتوری که مرکز شیوع است، درگیری میان گروههای مسلح و ارتش کنگو مانع رسیدن کمکهای پزشکی شده است.
آتول گاوانده، مقام ارشد پیشین در آژانس توسعه بینالمللی آمریکا، گفت بودجههایی که کنگره برای اقدامات پیشگیرانه مانند پایش بیماری و رهگیری تماسها اختصاص داده بود، با وجود هشدارها درباره پیامدهای آن، از سوی دولت دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، کاهش یافت. او گفت در شیوع سال ۲۰۲۲ بیماری در کمتر از ۴۸ ساعت شناسایی و تنها یک مورد مرگ ثبت شد، اما اکنون ویروس ماهها در گردش بوده و واکنش به همان اندازه زمان خواهد برد.
مقامها معتقدند این بار ویروس هفتهها پیش از شناسایی گسترش یافته بود. سازمان جهانی بهداشت تاخیر را به ناتوانی کارکنان درمانی در ایتوری در تشخیص سریع بیماری نسبت داده است. کارشناسان میگویند این وضعیت میتواند این شیوع را به یکی از بدترین موارد در بیش از یک دهه گذشته تبدیل کند.
وزارت خارجه آمریکا ادعاهای گروههای امدادی مبنی بر تاثیر کاهش بودجه آژانس توسعه بینالمللی آمریکا بر توان واکنش این کشور به ابولا را رد کرده است. تامی پیگوت، سخنگوی این وزارتخانه، گفت تلاشهای آمریکا اکنون «هماهنگتر و موثرتر» است و ۵۰ مرکز درمانی تامین مالی خواهد شد. او افزود ایالات متحده ۲۳ میلیون دلار کمک دوجانبه برای مهار شیوع بسیج کرده است.
گاوانده این انتقاد از سازمان جهانی بهداشت را «اوج ریاکاری» خواند و یادآور شد دولت ترامپ سال گذشته خروج از این سازمان را اعلام کرده و بودجه نظارت، آموزش و واکنش سریع به ابولا در کنگو و کشورهای همسایه را حذف کرده است.
گروههای امدادی میگویند تاثیر کاهش بودجه آشکار است. مدیر کشوری سازمان کر در کنگو گفت پس از کاهش بودجه، نزدیک به یکسوم بودجه این سازمان حذف و ۳۶ کارمند اخراج شدند؛ افرادی که اکنون میتوانستند به عنوان کارکنان سلامت جامعه در پاسخ به ابولا فعالیت کنند.
کمیته بینالمللی نجات اعلام کرد تقریبا ۶۰ درصد از مراکز بهداشتی آن در مرکز شیوع سال گذشته به دلیل کاهش بودجه، عمدتا از سوی آمریکا و همچنین بریتانیا و آلمان، تعطیل شدند.
کارشناسان میگویند ترکیب ناامنی و کاهش منابع «طوفان کامل» ایجاد کرده و نظام سلامت شکننده کنگو را بیش از پیش آسیبپذیر کرده است.