به گزارش آیندگان؛ اکسیوس نوشته که میانجیگری پاکستان، همراه با نقش فعال عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، و تماسهای مداوم مقامهای آمریکایی و اسرائیلی، در نهایت به پیشنهاد آتشبس دو هفتهای انجامید. در حالی که نیروهای آمریکایی خود را برای حملات گسترده آماده میکردند و منطقه در انتظار تشدید درگیری بود، ترامپ در آخرین لحظات با آتشبس موافقت کرد.
با این حال، شکافهای اساسی میان تهران و واشینگتن درباره موضوعاتی مانند غنیسازی اورانیوم، تحریمها و برنامه موشکی باقی مانده و احتمال ازسرگیری جنگ همچنان وجود دارد. منابع میگویند بدون چراغ سبز رهبر جمهوری اسلامی، هیچ توافقی شکل نمیگرفت.
در ادامه، ترجمه کامل گزارش باراک راوید، دیو لاولر و مارک کاپوتو که با تیتر اصلی «How Iran's supreme leader reached a truce with Trump» روز ۸ آوریل ۲۰۲۶ در اکسیوس منتشر شده است را بخوانید؛
مقامهای آمریکا و اسرائیل روز دوشنبه و در حالی که ضربالاجل دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در حال نزدیک شدن بود، از تحول جالبی مطلع شدند: مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، برای نخستینبار از زمان آغاز جنگ به مذاکرهکنندگان خود دستور داده بود به سمت توافق حرکت کنند. این موضوع را یک مقام اسرائیلی، یک مقام منطقهای و منبع سومی که در جریان موضوع بود، اعلام کردند.
در حالی که ترامپ علنا از نابودی کامل سخن میگفت، پشت پرده نشانههایی از پیشرفت دیپلماتیک دیده میشد؛ هرچند حتی منابع نزدیک به ترامپ نیز تا لحظه اعلام آتشبس نمیدانستند نتیجه چه خواهد بود.
نیروهای آمریکایی در خاورمیانه و مقامهای پنتاگون در ساعات پایانی برای یک کارزار بمباران گسترده علیه زیرساختهای ایران آماده میشدند و همزمان تلاش میکردند بفهمند ترامپ به کدام سمت متمایل است. یک مقام دفاعی گفت: «هیچ تصوری نداشتیم چه خواهد شد. وضعیت دیوانهوار بود.»
متحدان آمریکا در منطقه خود را برای تلافی بیسابقه ایران آماده میکردند. در داخل ایران، برخی غیرنظامیان برای در امان ماندن از حملات، خانههای خود را ترک میکردند.
این روایت از دیپلماسیای که فعلا مانع از تشدید بیشتر شد، بر اساس گفتوگو با ۱۱ منبع آگاه از مذاکرات تهیه شده است.
زمینه: صبح دوشنبه، در حالی که ترامپ در مراسم عید پاک در کاخ سفید با جمعیت دیدار میکرد، استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، که به گفته منابع «بسیار خشمگین» بود، تماسهای تلفنی فشردهای انجام میداد.
یک منبع مطلع مستقیم گفت ویتکاف به میانجیها اعلام کرد پیشنهاد متقابل ۱۰بندی که آمریکا تازه از ایران دریافت کرده «فاجعهبار» است.
این امر آغازگر روزی «آشفته» از اصلاحات شد؛ میانجیهای پاکستانی پیشنویسهای جدید را میان ویتکاف و عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، ردوبدل میکردند و وزیران خارجه مصر و ترکیه نیز برای پر کردن شکافها تلاش میکردند.
تا شامگاه دوشنبه، میانجیها تایید آمریکا را برای نسخه بهروزشده پیشنهاد آتشبس دو هفتهای دریافت کردند. سپس تصمیم نهایی با رهبر جمهوری اسلامی بود؛ منابع گفتند او روزهای دوشنبه و سهشنبه بهطور فعال در روند دخیل بود.
پیچیدگی ماجرا: دخالت رهبر جدید جمهوری اسلامی ناگزیر محرمانه و دشوار بود. در حالی که با تهدید فعال ترور از سوی اسرائیل روبهرو بود، او عمدتا از طریق پیکهایی که یادداشتها را منتقل میکردند، ارتباط برقرار میکرد.
دو منبع، موافقت او با اختیار دادن به مذاکرهکنندگان برای توافق را «نقطه عطف» توصیف کردند.
منبع منطقهای گفت عراقچی نیز نقش محوری در هدایت مذاکرات و نیز در متقاعد کردن فرماندهان سپاه پاسداران برای پذیرش توافق داشت.
چین نیز به ایران توصیه کرده بود به دنبال راه خروج از بحران باشد.
با این حال، همه تصمیمهای اصلی در روزهای دوشنبه و سهشنبه از کانال رهبر جمهوری اسلامی عبور کرد. منبع منطقهای گفت: «بدون چراغ سبز او، توافقی در کار نبود.»
چگونگی وقوع: تا صبح سهشنبه روشن بود که پیشرفت حاصل شده، اما این امر مانع از آن نشد که ترامپ تهدیدی تکاندهنده مطرح کند: «امشب یک تمدن کامل خواهد مرد.»
برخی رسانههای آمریکایی گزارش دادند ایران در واکنش، مذاکرات را متوقف کرده است. اما منابع درگیر در مذاکرات به اکسیوس گفتند چنین چیزی صحت نداشت و حتی روند مذاکرات شتاب گرفته بود.
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، از مجارستان تماسهایی برقرار میکرد و عمدتا با پاکستانیها در ارتباط بود.
در همین حال، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در طول روز تماسهای مکرری با ترامپ و تیم او داشت؛ هرچند اسرائیلیها بهتدریج نگران میشدند که کنترل روند را از دست دادهاند.
حدود ظهر سهشنبه به وقت شرق آمریکا، درک کلی این بود که طرفها به آتشبس دو هفتهای نزدیک شدهاند.
سه ساعت بعد، شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، شروط را در ایکس منتشر کرد و از دو طرف خواست آن را بپذیرند.
ترامپ بلافاصله تماسها و پیامهایی از متحدان تندرو و نزدیکانش دریافت کرد که از او میخواستند پیشنهاد را رد کند.
ابهام درباره تصمیم ترامپ حتی در میان نزدیکانش بهحدی بود که چند نفر که تنها یک یا دو ساعت پیش با او صحبت کرده بودند، همچنان تصور میکردند او پیشنهاد آتشبس را رد خواهد کرد؛ تا زمانی که آن را پذیرفت.
کمی پیش از انتشار پاسخ خود، ترامپ با نتانیاهو گفتوگو کرد تا تعهد او به پایبندی به آتشبس را بگیرد.
سپس با عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، تماس گرفت تا توافق را نهایی کند.
۱۵ دقیقه پس از پست ترامپ، نیروهای آمریکایی دستور توقف عملیات دریافت کردند.
عراقچی نیز اعلام کرد ایران به آتشبس پایبند خواهد بود و تنگه هرمز را برای شناورهایی که «در هماهنگی با نیروهای مسلح ایران» فعالیت کنند، باز خواهد کرد.
آنچه باید زیر نظر داشت: هنوز مشخص نیست ایران تا چه اندازه اجازه ازسرگیری کامل کشتیرانی را خواهد داد یا نتانیاهو تا چه حد به آتشبس پایبند خواهد ماند.
یک مقام ارشد اسرائیلی به اکسیوس گفت نتانیاهو اطمینانهایی دریافت کرده که آمریکا در مذاکرات صلح اصرار خواهد کرد ایران از مواد هستهای خود صرفنظر کند، غنیسازی را متوقف کند و تهدید موشکهای بالستیک را کنار بگذارد.
احتمالا ونس ریاست هیات آمریکایی در مذاکرات برنامهریزیشده برای جمعه در پاکستان را بر عهده خواهد داشت؛ ماموریتی که بهراحتی مهمترین مسئولیت سیاسی دوران حرفهای او خواهد بود.
با این حال، شکافهای عمدهای میان دیدگاههای آمریکا و ایران درباره توافق باقی مانده و احتمال ازسرگیری جنگ همچنان جدی است.
