گزارشها از ایران حاکی از جهش قابل توجه قیمت دلار در بازار آزاد و ثبت رکوردهای تازه در کاهش ارزش پول ایران است.
تورم
طبق اعلام مرکز آمار، در فروردین امسال شاخص قیمت مصرفکننده خانوارهای کشور نسبت به ماه قبل ۵ درصد، نسبت به ماه مشابه سال قبل ۷۳.۵ درصد و در ۱۲ ماهه منتهی به ماه جاری نسبت به دوره مشابه سال قبل ۵۳.۷ درصد افزایش داشته است.
همزمان با تشدید بحران اقتصادی و ادامه محاصره دریایی بنادر ایران، قیمت ارزهای خارجی در بازار آزاد کشور با جهشی چشمگیر روبهرو شده است. در معاملات چهارشنبه ۹ اردیبهشت، نرخ دلار در بازار آزاد ایران از مرز ۱۸۰ هزار تومان عبور کرد؛ رقمی که نسبت به روز پیش از آن نزدیک به هشت درصد افزایش نشان میدهد. یورو و پوند نیز روندی صعودی داشتند و به ترتیب از ۲۱۱ هزار تومان و ۲۴۴ هزار تومان، فراتر رفتند.
روزنامه دنیای اقتصاد در ارزیابی جدیدی از اطلاعات موجود در خردهفروشیهای آنلاین که روز شنبه، ۲۹ فروردین ۱۴۰۵، منتشر کرده نوشت که متوسط قیمت مواد خوراکی در چهار ماه اخیر ۶۸ درصد رشد داشته و هزینه سبد خوراکیها به ۸۵ درصدِ حداقل درآمد یک کارگر رسیده است.
روزنامه «دنیایاقتصاد» در گزارشی نوشت که سه سناریوی اصلی برای تورم در سال ۱۴۰۵ پیشبینی میکند؛ دستیابی به یک «توافق» سیاسی میان ایران و آمریکا، تداوم وضعیت «نه جنگ، نه صلح» و در نهایت از سرگیری درگیریها و تشدید تنشها.
علی دایی، اسطوره فوتبال ایران در گفتگویی با تابناک که ساعتی پس از انتشار از خروجیهای این رسانه بدون هیچ توضیحی حذف شد، به انتقاد از سیاستهای اقتصادی و خارجی جمهوری اسلامی پرداخت و گفت: «یکی از آقازادهها که اسمش را به هکتور عوض کرده، معلوم است تحریم برای او برکت دارید، آن هم چه برکاتی.»
عبدالناصر همتی، در نخستین اظهارنظر خود پس از رسیدن به ریاست بانک مرکزی، وعده داد ثبات اقتصادی را به جامعه برگرداند و همچنین گفت با رانت ناشی از ارز چندنرخی مبارزه خواهد کرد.
دوشنبه هشتم دی ۱۴۰۴ و همزمان با دومین روز اعتراضها و اعتصابها، رسانههای خارجی از جمله بلومبرگ، نیویورکتایمز، فایننشیالتایمز و والاستریت ژورنال، گزارش دادند سقوط بیسابقه ارزش ریال و تورم بالا، به تشدید فشار معیشتی و گسترش نارضایتیها در ایران انجامیده است.
تجمعهای اعتراضی و اعتصاب بازاریان تهران در واکنش به افزایش قیمت دلار و وضعیت نابسامان اقتصادی، در دومین روز به بخشهای مختلف پایتخت و برخی شهرهای دیگر از جمله کرج گسترش یافت
یکشنبه ۷ دی ۱۴۰۴، برخی از کسبه پاساژ موبایل علاالدین و مجتمع تجاری چارسو در واکنش به افزایش قیمت دلار ضمن بستن مغازههای خود دست به اعتراض زدند. ویدیوهای منتشر شده در شبکههای اجتماعی نشان میدهد جو در حوالی پل حافظ تهران ملتهب است.
مسعود پزشکیان در تبلیغات انتخابات ریاست جمهوری گفته بود «تورم، مالیات پنهان از فقراست» و حقوقها باید متناسب با تورم افزایش یابد. او گفته بود که افزایش نیافتن حقوق به اندازه تورم، «ظلم» است. اما در لایحه بودجه ۱۴۰۵، دولت افزایش حقوق کارمندان و بازنشستگان را تنها ۲۰ درصد پیشبینی کرده؛ رقمی که فاصله زیادی با تورم واقعی دارد.
هفتهنامه تجارت فردا در گزارشی درباره ارتباط فقر و مشکلات معیشتی با آمار قتل و جنایت نوشت: «پژوهشها و گزارشهای متعدد تاکید میکنند که فشارهای اقتصادی و نابرابری اجتماعی از مهمترین زمینهسازهای قتلهای خانوادگی هستند. برای نمونه، نتایج یک پژوهش آسیبشناسانه قتلهای خانوادگی در تهران نشان میدهد افزایش بیکاری، تورم بالا و کاهش قدرت خرید، سطح کنترل تکانه و توانایی مدیریت هیجان را کاهش داده و احتمال واکنشهای پرخطر را بالا میبرد.»
در آستانه شب یلدا، رسانههای ایران از گرانی شدید اقلام مصرفی خبر دادهاند. بهنوشته روزنامه اعتماد، هزینه سفره یلدا طی ۱۰ سال گذشته حدود ۱۷۴۴ درصد افزایش یافته است. بسیاری از کارگران، معلمان و بازنشستگان توان تامین این هزینه را ندارند. همزمان، شهروندان از قیمت نجومی میوه و خشکبار خبر میدهند؛ وضعیتی که برگزاری این جشن را برای بسیاری ناممکن کرده است.
پس از افزایش نرخ دلار در «مرکز مبادله ارز و طلای ایران»، هزینه رجیستری آیفون مسافری حدود ۵۰ درصد افزایش یافت. گفتنی است تا روز ۲۵ آذر ۱۴۰۴ نرخ دلار این مرکز حدود ۷۰ هزار تومان بود اما از ۱۶ آذر به بیش از ۱۰۷ هزار تومان رسید.
روزنامه هممیهن در گزارشی درباره اثرات تحریمها بر مردم ایران نوشت: فقر مطلق طی ۱۵ سال اخیر شروع به افزایش کرد. یعنی افرادی که با کمتر از ۲ دلار در روز زندگی میکنند تعدادشان بیشتر شد. در سال ۱۳۸۹ فقر مطلق با نرخ رشد ۲۵ درصد همراه بود ولی به تدریج در ۱۵ سال گذشته روند رشد این نرخ بالاتر رفت و بر اساس آماری که وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی اعلام کرده در سال ۱۴۰۳ به ۴۴ درصد رسید و جمعیت زیر خط فقر از ۹ میلیون نفر در سال ۱۳۸۵ به ۲۵ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر در سال ۱۴۰۰ رسید.
افزایش بیسابقه قیمتها، کاهش قدرت خرید و تنگنای تأمین ارز برای واردات، ایران را در آستانه بحران غذایی قرار داده است. یک مأمور پلیس از فکر "فروش کلیه"اش خبر داده. کارشناسان درباره "خطر قحطی" و شورش گرسنگان هشدار میدهند.
صعود پی در پی قیمت اقلام خوراکی در ماههای اخیر نه تنها موجب فشار روز افزون بر سبد معیشت خانوارها و بودجه محدود ماهانه آنها شده بلکه نگرانیهای کارشناسان را در مورد پدیدار شدن شواهد وقوع اَبَرتورم در ایران برانگیخته است.
اقتصادنیوز در گزارشی درباره افزایش سرسامآور قیمت دلار در ایران با اشاره به تجربه موفق عراق با دلاریزه کردن دینار و نظام نرخ ارز ثابتشده به دلار آمریکا، تورم را مدیریت کند: «از آنجایی که بخش عمده واردات عراق با دلار تأمین مالی میشود، تثبیت نرخ دینار در برابر دلار به طور مستقیم بر کاهش ریسک و هزینههای واردات تأثیر گذاشت و از انتقال تورمهای جهانی و نوسانات نرخ ارز به قیمتهای داخلی جلوگیری کرد.»
سایت تجارتنیوز با اشاره به افزایش هزینههای بهداشت و سلامت زنان نوشت هزینه داروهای مسکن و آزمایشهای ضروری برای بسیاری از زنان، بهویژه در نبود پوشش بیمهای مناسب، باعث بهتعویق افتادن مراقبتهای حیاتی سلامت شده است.
قیمت دلار در ادامه معاملات با نوسان حدود هزار تومانی، حول ۱۳۱ هزار تومان در گردش است.