به گزارش آیندگان؛ کانون حقوق بشر ایران، چهارشنبه اول بهمنماه ۱۴۰۴ در این باره نوشت؛
تصاویر تکاندهندهای که از شهر رشت منتشر شده، تودههایی از کفشهای رهاشده را نشان میدهد؛ کفشهایی که زمانی متعلق به معترضان بودند و اکنون به نماد خاموش یکی از هولناکترین صحنههای سرکوب اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ تبدیل شدهاند.
این تصاویر پس از آن ثبت شدهاند که بنا بر گزارشها، نیروهای سرکوبگر بازار تاریخی رشت را که مملو از معترضان بود، به آتش کشیدند، مردم را در داخل محبوس کردند و به سوی کسانی که قصد فرار داشتند تیراندازی کردند. این اقدام وحشیانه از سوی ناظران به «هولوکاست ایران» تشبیه شده و مصداق آشکار جنایت علیه بشریت ارزیابی میشود.
شباهت با هولوکاست؛ کفشهایی که از قتلعام باقی ماند
این تصویر دلهرهآور که در شهر رشت گرفته شده، پیامدهای قتلعام و سرکوب اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ را به تصویر میکشد. کفشها که زمانی متعلق به معترضان بود، پراکنده و رها شدهاند؛ شاهدانی خاموش بر وحشتی که رخ داد.
ناظران میگویند تودههای کفشهای رهاشده در رشت شباهتی هولناک با تصاویر بهجامانده از اردوگاههای مرگ نازیها دارد؛ بسیاری این تصویر را به نمایش کفشهای قربانیان در موزه هولوکاست در واشینگتن تشبیه کردهاند.
همانگونه که کفشهای قربانیان هولوکاست به نماد جنایت علیه بشریت تبدیل شد، کفشهای باقیمانده از قربانیان اعتراضات سراسری نیز سندی از یک قتلعام سازمانیافته است.
شباهتی که به گفته ناظران، تنها جنبه نمادین ندارد، بلکه بازتابدهنده یک الگوی مشابه در نابودی سیستماتیک غیرنظامیان است.
آتشزدن بازار پرتردد برای اجرای کشتار وسیع
گزارشهای شاهدان عینی حاکی از آن است که نیروهای امنیتی عمداً بازار پرتردد رشت را که پر از معترضان بود، به آتش کشیدند. هدف از این اقدام، به دام انداختن مردم و واداشتن آنها به خروج از محل در میان دود و آتش عنوان شده است.
به گفته شاهدان، مأموران سپس به سوی کسانی که قصد فرار داشتند تیراندازی کردند و بسیاری از قربانیان یا در اثر خفگی و سوختگی جان باختند یا هنگام خروج از بازار زیر رگبار گلوله قرار گرفتند.
«اگر این جنایت علیه بشریت نیست، پس چیست؟»
سورن ادگار، نایبرئیس اتحاد جامعه استرالیایی-ایرانی، در شبکه اجتماعی ایکس درباره فجایع بازار رشت نوشت: «این کفشها در رشت اثر هنری نیستند. آنها متعلق به مردمی بودند که پس از آتش زدن بازار تاریخی توسط نیروهای رژیم و شلیک به کسانی که قصد فرار داشتند، به دام افتادند. تصویرسازی غیرقابل انکار است؛ یک هولوکاست ایرانی که در زمان واقعی در حال وقوع است.»
او همچنین نوشت: «اگر این جنایت علیه بشریت نیست، پس چیست؟»
بقایای سوخته بازار؛ سندی از وحشیگری
فیلمهای متعددی منتشرشده، بقایای سوخته و دودآلود بازار را نشان میدهد؛ صحنههایی که یادآور هولناکی از این وحشیگری است. دیوارهای سیاهشده، مغازههای نیمسوخته و زمین پوشیده از خاکستر، نشانههای عینی یک حمله عمدی به غیرنظامیان هستند.
آنچه در بازار رشت رخ داد، بنا بر روایتهای شاهدان و تصاویر منتشرشده، یک حادثه تصادفی یا برخورد پراکنده نبوده، بلکه اقدامی حسابشده برای اجرای یک کشتار وسیع مردم بوده است. آتشزدن بازار پر از معترضان، تیراندازی به کسانی که قصد فرار داشتند و محبوسکردن غیرنظامیان در میان دود و آتش، همگی عناصر یک جنایت علیه بشریت را شکل میدهد.
تصاویر کفشهای رهاشده، بقایای سوخته بازار و روایتهای شاهدان از رگبار بستن مردم، همگی سندهایی هستند که نشان میدهند سرکوب اعتراضات سراسری وارد مرحلهای شده است که شباهتهای آشکاری با تاریکترین فصلهای تاریخ بشر دارد.
ناظران تأکید دارند که این فاجعه نهتنها باید بهعنوان یکی از هولناکترین رویدادهای اعتراضات سراسری ثبت شود، بلکه باید مبنای پیگرد بینالمللی آمران و عاملان آن بهعنوان مرتکبان جنایت علیه بشریت قرار گیرد.
روایت شاهدان از قتلعام رشت
شاهد یک؛ یک شاهد عینی حاضر در اعتراضات روزهای پنجشنبه و جمعه ۱۸ و ۱۹ دی در شهر رشت گفت که نیروهای سرکوبگر در آتشسوزی بازار، به کسانی که برای نجات از دود و خفگی با «دستهای بالا گرفته» از مغازهها بیرون میآمدند و خود را «تسلیم» میکردند، شلیک کردند.
این شاهد عینی که بهتازگی از کشور خارج شده، بر اساس مشاهداتش تخمین زد که طی این دو شب در نقاط مختلف رشت «دو تا سه هزار نفر» کشته و شمار زیادی نیز زخمی، ناپدید یا بازداشت شدند.
او با عباراتی تکاندهنده این صحنه را توصیف کرد و گفت: «بازار هولوکاست شد. آدم یاد اتاقهای گاز میافتاد. مردم یا زیر دود و آتش میمردند یا ناچار بودند بیرون بیایند و زیر رگبار قرار بگیرند.»
شاهد دو؛ ویدیویی که شامگاه پنجشنبه ۱۸ دیماه در شهر رشت ضبط شده، نشان میدهد فردی میگوید که در محدوده استانداری یک جوان هدف اصابت گلوله قرار گرفته است.
او در این ویدیو اظهار میکند: «طی حدود پنج دقیقه، بین هشت تا ده نفر کشته یا زخمی شدهاند.»
در این ویدیو صدای تیراندازی نیروهای انتظامی-امنیتی با سلاح جنگی بهوضوح شنیده میشود.
شاهد سه؛ یک شاهد عینی دیگر گفت: «پنجشنبه ۱۸ دیماه من و دوستم برای پیوستن به تجمعات اعتراضی به سمت شهرداری حرکت کردیم. از حجم جمعیتی که به سمت بازار میآمد غافلگیر شدیم. به خیابانی که به بازار ختم میشد رسیدیم و شروع به شعار دادن کردیم. اول سعی کردند با گاز اشکآور جمعیت را متفرق کنند. بچهها با دستکش آنها را به سمت مأموران پرت میکردند. اما ناگهان نیروهای گارد ویژه با شاتگان و کلاشینکف شروع کردند به تیراندازی مستقیم و بیوقفه.»
او ادامه داد: «ما در یک کوچه بنبست که یک سر آن خیابان تختی بود گیر کردیم و آتش تا دهانه کوچه پیش آمد. از داخل کوچه مأمورها را صدا میزدیم که اینجا زن و بچه هست و آتشنشانی خبر کنید، اما عین خیالشان نبود.»
این شاهد افزود: «من و دوستم و چند نفر دیگر موکتی روی سرمان گرفتیم و از کوچه بیرون آمدیم. چند تا مأمور توی خیابان تختی به ما جهتی را نشان دادند و گفتند بروید. یکیشان با داد میگفت: چی شد خیال کردید حکومت سقوط کرده؟ هنوز ۵۰ متر از آنها دور نشده بودیم که از پشت به ما شلیک کردند. هفت ساچمه به بدن من برخورد کرد.»
شاهد چهار؛ شاهد دیگری گفت: «برخی معترضان با تکههای حلبی سپر درست کرده بودند تا به کمک مجروحین بروند. آنها جلوی جمعیت حرکت میکردند. در همین حال نیروهای سرکوبگر اقدام به آتش زدن بازار کردند.»
او ادامه داد: «جمعیت زیادی داخل بازار پناه گرفته بودند که با گر گرفتن آتش مجبور به خروج شدند. در کسری از ثانیه صدای تیراندازی به وحشتناکترین شکل بلند شد. کلی از مردم جلوی چشمانم تیر خوردند و جلوی چشمم قتلعام شدند.»
این شاهد گفت: «به دنبال شروع تیراندازیها دختری را دیدم که از ناحیه پیشانی ساچمه خورده بود و پسری که پایش شدیداً خونریزی داشت. کمک کردیم و آنها را به پارکینگ یک خانه بردیم. آنجا حدود دو زخمی با خونریزی شدید پناه گرفته بودند.»
او افزود: «صدای مداوم تیر از بیرون میآمد. مأموران آنقدر به داخل پارکینگ گاز اشکآور زدند که دیگر نمیشد نفس کشید. وقتی مجبور شدیم بیرون بیاییم با وضعیت بحرانی روبهرو شدیم. خیابان پر از زخمی و جنازه بود و نمیشد تشخیص داد زندهاند یا فوت کردهاند.»
اعلامیه حقوق بشر؛ نقض حقوق بشر در آتشزدن بازار و کشتار معترضان رشت
آنچه در بازار تاریخی رشت رخ داد، مصداق نقض گسترده و سیستماتیک حقوق بشر علیه غیرنظامیان است. آتشزدن عمدی محل تجمع معترضان، شلیک مستقیم به افراد بیسلاح، محبوسکردن مردم در میان دود و آتش و ممانعت از امدادرسانی، همگی نشاندهنده اجرای یک سیاست سرکوب مرگبار و ادامه جنایت علیه بشریت در جریان اعتراضات سراسری است.
ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر (حق حیات و امنیت شخصی):
شلیک مستقیم به معترضان و سوزاندن مردم در بازار، نقض آشکار حق بنیادین حیات است.
ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر (منع شکنجه و رفتار غیرانسانی):
محبوسکردن مردم در میان دود و آتش، مصداق شکنجه و رفتار غیرانسانی و تحقیرآمیز است.
ماده ۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر (منع بازداشت و اقدامات خودسرانه):
به دام انداختن معترضان و جلوگیری از خروج آنها از بازار، مصداق بازداشت و حبس خودسرانه است.
ماده ۱۲ اعلامیه جهانی حقوق بشر (حریم خصوصی و امنیت شخصی):
حمله به فضای عمومی بازار و ایجاد رعب مرگبار، نقض امنیت و آرامش شهروندان است.
ماده ۱۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر (حق رفتوآمد و ترک محل خطر):
جلوگیری از فرار معترضان از محل آتشسوزی، نقض حق خروج از موقعیت تهدیدکننده جان است.
ماده ۲۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر (حق سلامت و امدادرسانی):
ممانعت از دسترسی مجروحان به کمک پزشکی، نقض حق برخورداری از خدمات درمانی است.
ماده ۷ اساسنامه رم دیوان کیفری بینالمللی (جنایت علیه بشریت):
قتل، سوزاندن و سرکوب سازمانیافته غیرنظامیان، مصداق جنایت علیه بشریت است.