روزنامه گاردین در گزارشی مینویسد؛ شاید لیونل مسی نوزادان زیادی را در آغوش گرفته باشد و شاید همهچیز فقط یک اتفاق بوده باشد، اما لوئیس د لا فوئنته، سرمربی تیم ملی اسپانیا، نگاه دیگری دارد.
او میگوید: «برای کسانی که ایمان دارند و به چیزی فراتر از شانس باور دارند، شانس همان نام مستعار خداست وقتی نمیخواهد نامش را امضا کند. در زندگی، همهچیز دلیلی دارد. شاید همیشه چرخه کامل نشود، اما به نظر من چیزی فراتر وجود دارد؛ چیزی... نمیدانم، رازآلود، معنوی.»
اگر به صحنه این جام جهانی و آن عکس مشهور نگاه کنید، شاید وسوسه شوید با او همنظر شوید. تصویر را دیدهاید و بدون تردید دوباره هم خواهید دید، اما باز هم باورش دشوار است.
خوان مونفورت، عکاسی که آن تصویر را ثبت کرد، میگوید پیشتر به تقدیر اعتقاد نداشت، اما حالا دارد. در آن عکس، مسی، که بسیاری او را بهترین فوتبالیست تاریخ میدانند، نوزادی ناشناس را در وان حمام در آغوش گرفته است؛ نوزادی که بعدها مشخص شد لامین یامال است. همان بازیکنی که د لا فوئنته میگوید «عصای خدا او را لمس کرده است.»
اکنون قرار است این دو روز یکشنبه در فینال جام جهانی مقابل هم قرار بگیرند.
این عکس حوالی کریسمس سال ۲۰۰۷ گرفته شد. روزنامه اسپورت برای تهیه تقویم خیریهای به نفع یونیسف و باشگاه بارسلونا، استودیویی را در رختکن تیم مهمان ورزشگاه نیوکمپ برپا کرده بود. هر بازیکن با یک کودک عکس میگرفت. رونالدینیو، ستاره آن روزهای بارسلونا، تصویر ماه ژوییه بود و مسی تصویر ماه ژانویه.
لامین یامال آن زمان چهار ماه داشت. مادرش، شیلا، نام او را برای شرکت در قرعهکشی ثبت کرده بود. مونفورت میگوید ایده وان حمام را شب قبل، هنگام حمام کردن دختر خودش، به ذهنش رساند و یک وان پلاستیکی و یک اردک اسباببازی با خود به محل عکاسی برد. با وجود خجالتی بودن مسی و کوچک بودن نوزاد، با کمک مادر یامال عکسی ثبت شد که عکاس از آن راضی بود.
بعد از آن، همه چیز فراموش شد. مونفورت عکس را در کشوی میز گذاشت؛ یکی از هزاران عکسی که آن زمان هیچ اهمیت ویژهای نداشت.
سالها بعد، در جریان یورو ۲۰۲۴، پدر لامین یامال، منیر، آن عکس را در شبکههای اجتماعی منتشر کرد و زیر آن نوشت: «آغاز دو اسطوره.»
ناگهان همه با یک سوال روبهرو شدند: چگونه آن نوزادی که کاملا اتفاقی انتخاب شده بود، همان لامین یامال شد؟ و چگونه آن جوان ۱۹ ساله خجالتی، به لیونل مسی تبدیل شد؟ چرا هیچکس زودتر این عکس را ندیده بود؟ چرا پدر یامال تا آن زمان آن را منتشر نکرده بود؟ و خود یامال چگونه از وجود آن بیخبر مانده بود؟
وقتی بعدها مونفورت دوباره با یامال دیدار کرد، این بازیکن گفت چیزی از آن عکس به یاد ندارد؛ البته طبیعی بود، چون فقط چهار ماه داشت.
مونفورت میگوید حتی لحظهای با خود فکر کرده بود: «اگر اصلا این بچه لامین نباشد چه؟» زیرا ماجرا آنقدر عجیب بود که باورش دشوار به نظر میرسید.
زمانبندی انتشار عکس هم قابل توجه بود. تنها چهار روز بعد، یامال گل معروفش را برابر فرانسه در نیمهنهایی یورو ۲۰۲۴ به ثمر رساند و خود را به جهان فوتبال معرفی کرد. مونفورت این اتفاق را به آفرینش تشبیه میکند، هرچند بعدها منیر، پدر یامال، در محله روکافوندا با شوخی به او گفت شاید ماجرا برعکس بوده و این لامین بوده که به مسی جان داده است.
یونیسف نیز بعدها تایید کرد که عکس واقعی است. حتی در ژوییه ۲۰۲۶ نیز احساس کرد لازم است دوباره بر صحت آن تاکید کند. سپس با صعود آرژانتین به فینال پس از شکست انگلستان، ماجرا از همیشه عجیبتر شد؛ زیرا حالا این تصویر، نخستین عکس مشترک دو ستاره بزرگترین رویداد ورزشی جهان محسوب میشد و تلفن مونفورت بار دیگر بیوقفه زنگ خورد.
مدتی پیش، عکس را دوباره به یامال نشان دادند. او گفت: «اگر خدا بخواهد، در فینال مقابل او بازی میکنم.» آن زمان هم این اتفاق دور از ذهن به نظر میرسید، اما اگر تقدیر تا اینجا آنها را رسانده بود، چرا ادامه پیدا نکند؟
اتفاقهای زیادی باید رخ میداد و بعضی اتفاقها هم نباید رخ میداد. قرار بود اسپانیا و آرژانتین در ماه مارس در دیدار فینالیسیما به مصاف هم بروند، اما این مسابقه برگزار نشد و حالا قرار است در فینال جام جهانی روبهروی هم قرار بگیرند.
یامال با لبخند به عکس نگاه کرد و گفت: «من کمی بزرگتر شدهام... لئو هم همینطور.»
آنها هر دو زیر فشار نگاهها و انتظارات بزرگ شدند. بار بعدی که یامال در کنار مسی عکس گرفت، در زمین تمرین بارسلونا بود. آن زمان حدود ۱۱ یا ۱۲ سال داشت و مسی دیگر به اسطوره فوتبال تبدیل شده بود. یامال دیگر فقط کودکی خوششانس نبود؛ او پس از درخشش در تیم سیاف لا تورتا در ماتارو، به آکادمی لاماسیا پیوسته بود.
مسی هم تجربهای مشابه داشت. او در ۱۲ سالگی از آرژانتین به کاتالونیا رفت و قرارداد معروفش روی یک دستمال کاغذی امضا شد. پدر یامال اهل مراکش و مادرش اهل گینه استوایی است. او که در کاتالونیا متولد شده، پس از گلزنی با اشاره به کدپستی محله روکافوندا، یعنی ۰۸۳۰۴، به ریشههایش ادای احترام میکند؛ محلهای که نیمی از جمعیت آن در معرض خطر فقر هستند و حدود ۲۰ درصد ساکنانش مراکشیاند.
یامال میتوانست برای مراکش بازی کند، اما بدون تردید اسپانیا را انتخاب کرد. مسی هم امکان بازی برای اسپانیا را داشت، اما آرژانتین را برگزید؛ کشوری که شاید دیرتر از آنچه باید او را پذیرفت، اما حالا بیش از هر زمان دیگری دوستش دارد.
یامال بارها گفته است: «مسی بهترین است.»
با این حال، وقتی درباره مسی صحبت میکند، معمولا با احتیاط پاسخ میدهد؛ با احترام و تحسین، اما نه با همان هیجانی که درباره نیمار دارد.
در شخصیت، پیشینه و حتی سبک بازی یامال، بیش از مسی، میتوان ردپای نیمار را دید؛ در شادابی، خلاقیت، شیطنت و برق نگاهش. خودش میگوید: «زندگی برای زندگی کردن است.»
او هفت ساله بود که نخستین بار نیمار را در نیوکمپ دید. مسی هم آنجا بود، اما نیمار برایش جذابیت دیگری داشت. ساعتها ویدیوهای او را تماشا میکرد، سعی میکرد مانند او بازی کند و تابستان گذشته نیز در برزیل به دیدارش رفت.
با این حال، همه او را با یک نفر مقایسه میکنند: لیونل مسی.
فشار؟ نه.
«فشار؟ نه.» لامین یامال پیش از دیدار نیمهنهایی این را گفت؛ در حالی که جهان را به جشن تولد ۱۹ سالگیاش دعوت میکرد و از قرار گرفتن در مرکز توجه لذت میبرد. اوایل این فصل، پس از گلزنی، تاجگذاری خودش را جشن گرفت و اگرچه بعدها نشانههایی از سنگینی مسیولیت و حتی اشاره به «ورطه درونی» خود داشت، اما فشار را پذیرفت، با آن روبهرو شد و آن را از آن خود کرد. روی هدبندش نوشته شده است: «ایگو یامال». مهمتر از همه، او از پس این فشار برآمد.
او در بهار امسال گفت: «دوست دارم همان چیزی باشم که همه از من انتظار دارند. اما مشکل اینجاست که مردم میخواهند در ۱۶ سالگی ۱۰۰ گل بزنی. خودم هم همین را میخواهم.»
او تاکنون بیش از ۵۰ گل به ثمر رسانده است. یامال جوانترین بازیکنی است که برای بارسلونا به میدان رفته و جوانترین گلزن تاریخ این باشگاه نیز محسوب میشود؛ رکوردی که پیشتر در اختیار مسی بود.
او به شبکه سیبیاس گفت: «فقط میخواهم مسیر خودم را بروم. اصلا قصد ندارم مثل او بازی کنم یا چیزی شبیه به او باشم. بین ما احترام متقابل وجود دارد و هر دو میدانیم که من نمیخواهم مسی باشم.»
او سپس با اشاره به مقایسههای همیشگی افزود: «میدانستم این سوال مطرح خواهد شد.»
با این حال، شباهتهایی وجود دارد.
اگر یک گل امضادار برای لامین یامال وجود داشته باشد، همان گلی است که زمانی به امضای مسی تبدیل شده بود.
خورخه والدانو، ملیپوش پیشین آرژانتین، گفت: «دوست نداشتم مسی را با مارادونا مقایسه کنم، اما خود مسی این کار را سخت میکرد. حالا هم دوست ندارم لامین را با مسی مقایسه کنم، اما خود لامین این کار را آسان نمیکند.»
ژاوی هرناندس، که نخستین فرصت بازی در بارسلونا را به یامال داد، او را با مسی مقایسه نمیکرد، اما خودش هم نتوانست از این مقایسه فرار کند.
لوئیس د لا فوئنته نیز گفت: «نابغهها، کسانی که عصای خدا آنها را لمس کرده، بسیار کم هستند؛ مثل لامین یا مسی.»
لامین یامال نخستین گلش در جام جهانی را در ۱۸ سالگی و با پیراهن شماره ۱۹ به ثمر رساند. ۲۰ سال پیش، مسی نیز در همان سن و با همان شماره نخستین گل خود را در جام جهانی زده بود.
البته تحول دیگری هم در انتظار اوست.
یامال در گفتوگویی با روزنامه ال پاییس گفت که مانند مسی، معمولا سه مدافع او را مهار میکنند و به همین دلیل احتمالا در آینده مانند ستاره آرژانتینی به مرکز زمین منتقل خواهد شد.
او گفت: «تنها جایی که سه نفر نمیتوانند تو را مهار کنند، وسط زمین است و من در نهایت آنجا بازی خواهم کرد. آنجا نمیتوانند مرا مهار کنند.»
مسی در ژوئن ۲۰۲۷، ۴۰ ساله خواهد شد و یامال گفته است که خودش در آن سن دیگر فوتبال بازی نخواهد کرد. تا آن زمان راه زیادی باقی مانده و کسی نمیداند چه اتفاقی خواهد افتاد.
اما آنچه پشت سر گذاشته، حتی از مسی هم سریعتر رخ داده است.
نمیتوان در خیال فرو نرفت و از خود نپرسید آینده او را به کجا خواهد رساند؛ آیا دوران تازهای که آغاز شده، متعلق به او خواهد بود؟
سالها بسیاری در اسپانیا حسرت میخوردند که اگر مسی اسپانیا را انتخاب کرده بود چه میشد. حالا این پرسش مطرح است که شاید آنها ستارهای همسطح او را در اختیار داشته باشند.
البته، دستکم از سر احترام، باید تا زمان خداحافظی مسی صبر کنند. زیرا مسی در همین جام جهانی هم نشان داده است که هنوز کسی با او قابل مقایسه نیست.
لامین یامال، که د لا فوئنته او را با میکلآنژ و سالوادور دالی مقایسه کرده، تاکنون ۱۵۱ بازی برای بارسلونا انجام داده و سه قهرمانی لیگ به دست آورده است؛ آماری که در این سن تقریبا غیرممکن به نظر میرسد.
مسی نیز زمانی غیرممکن به نظر میرسید، اما در همین سن تنها ۳۴ بازی برای بارسلونا انجام داده و ۹ گل زده بود.
یامال در ۱۷ سالگی، درست یک روز پس از تولدش، همراه اسپانیا قهرمان اروپا شد؛ در حالی که هنوز دانشآموز بود و امتحان میداد.
مسی تا ۳۴ سالگی برای کسب نخستین جام ملی خود با آرژانتین صبر کرد، اما پس از آن دیگر متوقف نشد.
قرار بود جام جهانی ۲۰۲۲ آخرین جام جهانی او باشد؛ آخرین فصل یک ماموریت بزرگ و شاید بزرگترین داستان تاریخ فوتبال.
اما حالا او دوباره اینجاست؛ در سومین فینال جام جهانی خود و در آستانه کسب چهارمین جام متوالی ملی، آن هم در سنی که بسیاری سالها پیش بازنشسته شدهاند.
و حالا لامین یامال روبهروی او ایستاده است؛ بازیکنی که با وجود آغاز راه، از همین حالا قهرمان شده است. شاید انتقال مشعل، اما انتقالی که مسی میخواهد دستکم یک روز دیگر آن را به تعویق بیندازد.
مسی گفت: «نسل جدیدی از بازیکنان بسیار باکیفیت در راه است که سالهای زیادی پیش رو دارند. اگر قرار باشد یکی را انتخاب کنم، بدون تردید لامین است. او بهترین است.»
یامال نیز گفت: «اگر در زمین با هم روبهرو شویم، احترام متقابل وجود خواهد داشت، چون برای من او بهترین بازیکن تاریخ است.»
برای نخستین بار، و شاید آخرین بار، روز یکشنبه در جهانیترین شهر دنیا، این دو مقابل هم قرار خواهند گرفت؛ در فینال جام جهانی.
از نمادگرایی این مسابقه از کجا باید شروع کرد؟ چگونه میتوان برای این اتفاق ظاهرا غیرممکن توضیحی یافت؟
اسپانیا برابر آرژانتین. قهرمان اروپا برابر قهرمان آمریکای جنوبی؛ لیونل مسی برابر لامین یامال.
بازیکن ۱۹ ساله در نخستین جام جهانیاش، همسنوسال مسی در روزی که نخستین بار یکدیگر را دیدند، برابر بازیکن ۳۹ سالهای که ششمین و احتمالا آخرین جام جهانی خود را تجربه میکند.
جوانی که بعدها یک نسل را شکل داد و امروز پدر شده است، برابر نوجوانی که قرار است نسل بعد را شکل دهد.
پسری که پیراهن شماره ۱۰ مسی را به ارث برد؛ همانگونه که مسی روزی شماره ۱۰ مارادونا را به ارث برد.
همان پسربچهای که نزدیک به ۲۰ سال پیش، ناشناس، در وان حمام در آغوش مسی بود و امروز به یکی از بزرگترین ستارههای فوتبال جهان تبدیل شده است.