ترامپ در شبکه تروث سوشال نوشت: «توافق با جمهوری اسلامی ایران اکنون کامل شده است. به همه تبریک میگویم.» او گفت آمریکا در ازای بازگشایی تنگه هرمز و ادامه توقف درگیریها، به محاصره دریایی بنادر ایران پایان خواهد داد.
دو طرف قصد دارند مذاکرات درباره محدودیتهای برنامه هستهای ایران را ادامه دهند و قرار است توافق روز جمعه امضا شود. زمانبندی اعلام توافق به ترامپ امکان داد آن را همزمان با هشتادمین سالروز تولدش جشن بگیرد.
مقامهای آمریکایی گفتند این توافق ساعاتی پیش از اعلام رسمی در معرض شکست قرار گرفته بود؛ پس از آنکه اسرائیل حمله هوایی به حومه جنوبی بیروت انجام داد. به گفته مقامها، ایران در حال آمادهسازی پاسخ بود، اما ترامپ به طور علنی از بنیامین نتانیاهو به دلیل به خطر انداختن مذاکرات انتقاد کرد.
جیدی ونس، معاون رییسجمهور آمریکا، پس از اعلام توافق به فاکسنیوز گفت: «پس از حمله اسرائیل به بیروت، بسیار نگران شدیم. نشانههای زیادی وجود داشت که ایران قصد دارد شمار زیادی موشک به سمت اسرائیل شلیک کند.»
کاظم غریبآبادی، معاون وزیر خارجه ایران، گفت مذاکرات روز یکشنبه بیش از ۱۴ ساعت طول کشید و در نهایت ایران از حمله تلافیجویانه صرفنظر کرد. به گفته او، آمریکا در مقابل امتیازهایی در آخرین لحظه داد که از جمله آنها تسریع در پایان محاصره دریایی بود.
شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی نیز اعلام کرد: «محاصره دریایی علیه ایران بلافاصله و به طور کامل پایان خواهد یافت.»
شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، در شبکههای اجتماعی نوشت دو طرف «پایان فوری و دائمی عملیات نظامی در همه جبههها، از جمله لبنان» را اعلام کردهاند و مراسم رسمی امضای توافق جمعه آینده در سوئیس برگزار خواهد شد.
اختلافهای مهم همچنان پابرجاست
این توافق بخشهای مهمی از اختلافها را حلنشده باقی گذاشته است؛ به ویژه درباره برنامه هستهای ایران و مجموعه گسترده تحریمهای آمریکا علیه تهران.
غریبآبادی گفت ایران انتظار دارد طی ۶۰ روز آینده درباره لغو کامل تحریمهای آمریکا مذاکره کند. او تاکید کرد این گفتوگوها تنها پس از آن آغاز خواهد شد که ایران اجرای تعهدات آمریکا از جمله رفع محاصره دریایی و آزادسازی داراییهای مسدودشده را راستیآزمایی کند.
در مقابل، مقامهای آمریکایی گفتند داراییهای ایران تا زمانی که تهران به تعهدات خود عمل نکند، آزاد نخواهد شد.
هیچیک از دو طرف متن توافق را منتشر نکردهاند.
ترامپ گفت تنگه هرمز روز جمعه برای پاکسازی مینهایی که ایران در آن کار گذاشته بازگشایی خواهد شد. این مینها ماهها موجب اختلال در کشتیرانی و افزایش قیمت نفت شده بودند.
پس از اعلام توافق، قیمت قراردادهای آتی نفت کاهش یافت.
تفسیر متفاوت تهران و واشینگتن
مقامهای ایرانی تاکید کردند هنوز موضوعات زیادی برای مذاکره باقی مانده است.
رسانههای حکومتی ایران گزارش دادند تهران همچنان قصد دارد همراه عمان بر تنگه هرمز نظارت داشته باشد. اگر ایران همچنان امکان تهدید به بستن تنگه را حفظ کند، صادرات نفت از خلیج فارس حتی در صورت بازگشت ترافیک دریایی به سطح پیش از جنگ نیز پرریسکتر خواهد بود.
ونس در گفتوگوی خود با فاکسنیوز توافق را موفقیتی بزرگ برای آمریکا توصیف کرد و گفت رهبران ایران پذیرفتهاند که «ایران هرگز سلاح هستهای نخواهد داشت و نه تنها به دنبال آن نخواهد رفت، بلکه برای خرید یا دستیابی به آن نیز تلاش نخواهد کرد.»
با این حال، ایران سالهاست میگوید به دنبال سلاح هستهای نیست و مقامهای ایرانی روز یکشنبه هیچ تعهد مشخصی درباره جزئیات برنامه هستهای ارائه نکردند.
نه اظهارات غریبآبادی و نه بیانیه شورای عالی امنیت ملی اشارهای به تعهدات مشخص هستهای نداشت. کاخ سفید نیز مدعی نشد تهران فراتر از تعهد کلی برای نساختن یا نخریدن سلاح هستهای، تعهد دیگری داده است.
نگرانیها در آمریکا
اختلاف میان روایت آمریکا و ایران از توافق باعث نگرانی برخی سیاستمداران آمریکایی شده است.
لیندسی گراهام، سناتور جمهوریخواه و از منتقدان سرسخت جمهوری اسلامی، در شبکه ایکس نوشت: «تا حدی نگرانم که برداشت ایران از توافق با آنچه تیم مذاکرهکننده آمریکایی ادعا میکند متفاوت به نظر میرسد.»
با وجود محدودیتهای توافق، دولت ترامپ آن را دستاوردی بزرگ توصیف کرده است.
ونس گفت اگر ایران به توافق پایبند بماند، این توافق «خاورمیانه را برای ۵۰ سال آینده دگرگون خواهد کرد» و موجب رونق اقتصادی و کاهش قیمت انرژی خواهد شد.
او همچنین گفت ممکن است شخص ترامپ در مراسم امضای توافق در سوئیس شرکت کند.
تنش با اسرائیل
جنگی که در ۲۸ فوریه با حمله آمریکا و در هماهنگی نزدیک با اسرائیل آغاز شد، در ماههای اخیر به یکی از عوامل تنش میان ترامپ و نتانیاهو تبدیل شده است.
به نوشته واشینگتنپست، نتانیاهو در هفتههای منتهی به جنگ ترامپ را متقاعد کرده بود که زمان مناسبی برای تلاش جهت سرنگونی حکومت ایران فرا رسیده است.
اما ترامپ در ادامه از رویکرد تهاجمی نتانیاهو در قبال ایران و حزبالله لبنان ناراضی شد.
او روز یکشنبه گفت اسرائیل حق دفاع از خود را دارد، اما حمله اخیر به بیروت «نباید انجام میشد.»
ترامپ همچنین در گفتوگو با فاکسنیوز و اکسیوس تایید کرد که در تماس با نتانیاهو به شدت از تصمیم او برای انجام حمله انتقاد کرده است.
اسرائیل اعلام کرد حمله به بیروت در پاسخ به شلیک سه پرتابه از سوی حزبالله به شمال اسرائیل انجام شده است.
ایران نیز در جریان مذاکرات بارها از آمریکا خواسته بود مانع گسترش عملیات نظامی اسرائیل در لبنان شود.
در حالی که مقامهای آمریکایی، ایرانی و پاکستانی پیشتر گفته بودند توافق اولیه شامل همکاری ایران طی ۶۰ روز آینده برای برچیدن مواد هستهای قابل استفاده در ساخت سلاح خواهد بود، در مذاکرات روز یکشنبه هیچ بحثی درباره این مواد هستهای مطرح نشد.