به گزارش آیندگان؛ در گزارشی که جولیان ای. بارنز، اریک اشمیت، تایلر پیجر، مالاچی براون و هلن کوپر نوشتهاند، مقامهای آگاه گفتهاند فرماندهی مرکزی آمریکا مختصات حمله را بر پایه دادههای قدیمی آژانس اطلاعات دفاعی تعیین کرده بود و این اطلاعات بهدرستی دوباره بررسی نشد.
مقامها تاکید کردهاند تحقیقات همچنان ادامه دارد و هنوز مشخص نیست چرا دادههای قدیمی تایید نشده است. به گفته مقامهای ایرانی، در این حمله دستکم ۱۷۵ نفر، عمدتا کودک، کشته شدند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در مقاطعی تلاش کرده مسئولیت را متوجه ایران کند، در حالی که شواهد ماهوارهای و ویدیوهای تاییدشده نشان میدهد حمله با موشک تاماهاوک انجام شده؛ سلاحی که تنها آمریکا در این درگیری از آن استفاده میکند.
این حادثه در حالی رخ داده که بررسیها شامل نقش آژانس ملی اطلاعات جغرافیایی و حتی ابزارهای هوش مصنوعی نیز شده، اما مقامها احتمال خطای انسانی در شرایط پرشتاب آغاز جنگ را محتملتر میدانند. گزارش همچنین این اشتباه را با حمله سال ۱۹۹۹ به سفارت چین در بلگراد مقایسه میکند که ناشی از دادههای اطلاعاتی قدیمی بود.
در ادامه گزارش جولیان ای. بارنز، اریک اشمیت، تایلر پیجر، مالاچی براون و هلن کوپر که با تیتر اصلی «U.S. at Fault in Strike on School in Iran, Preliminary Inquiry Says» روز ۱۱ مارس ۲۰۲۶ در روزنامه نیویورک تایمز منتشر شده است را بخوانید؛
تحقیقات نظامی در حال انجام نشان داده است که ایالات متحده مسئول حمله مرگبار با موشک تاماهاوک به یک مدرسه ابتدایی در ایران بوده است. این موضوع را مقامهای آمریکایی و افرادی آگاه از یافتههای اولیه اعلام کردهاند.
حمله ۲۸ فوریه به ساختمان مدرسه ابتدایی شجره طیبه نتیجه اشتباه در تعیین هدف از سوی ارتش آمریکا بوده است. طبق یافتههای اولیه، ارتش آمریکا در حال هدف قرار دادن یک پایگاه مجاور ایرانی بوده که ساختمان مدرسه پیشتر بخشی از آن محسوب میشد. افرادی که در جریان تحقیقات قرار گرفتهاند گفتند افسران فرماندهی مرکزی آمریکا مختصات هدف را بر اساس دادههای قدیمی ارائهشده از سوی آژانس اطلاعات دفاعی تعیین کرده بودند.
مقامها تاکید کردند این یافتهها اولیه است و هنوز پرسشهای مهمی درباره اینکه چرا اطلاعات قدیمی دوباره بررسی نشده بود، بیپاسخ مانده است.
هدف قرار دادن مدرسهای مملو از کودکان احتمالا بهعنوان یکی از فاجعهبارترین خطاهای نظامی در دهههای اخیر ثبت خواهد شد. مقامهای ایرانی اعلام کردهاند دستکم ۱۷۵ نفر، که بیشتر آنها کودک بودهاند، در این حمله کشته شدند.
اگرچه این نتیجه کلی تا حد زیادی قابل پیشبینی بود، زیرا ایالات متحده تنها کشوری در این درگیری است که از موشکهای تاماهاوک استفاده میکند، اما این موضوع از هماکنون سایهای بر عملیات نظامی آمریکا در ایران انداخته است.
تلاشهای دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، برای کنار زدن مسئولیت این حمله نیز روند تحقیقات را پیچیده کرده است. افرادی که یافتهها را بررسی کردهاند و نشاندهنده مسئولیت آمریکا بوده، از این وضعیت ابراز نگرانی کردهاند. آنها به دلیل حساسیت تحقیقات در حال انجام و اظهارات ترامپ که در مقطعی ایران را مسئول دانسته بود، به شرط ناشناس ماندن صحبت کردند.
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، در بیانیهای گفت: «همانطور که نیویورک تایمز در گزارش خود اذعان کرده، تحقیقات همچنان ادامه دارد.»
ترامپ روز چهارشنبه هنگام خروج از کاخ سفید برای سفر به اوهایو و کنتاکی در پاسخ به پرسشی درباره این گزارش گفت: «از این موضوع اطلاعی ندارم.»
افراد مطلع از تحقیقات گفتند هنوز پرسشهای زیادی درباره استفاده از اطلاعات قدیمی و اینکه چه کسی در تایید دادهها کوتاهی کرده، باقی مانده است.
مدرسه در شهر میناب در همان بلوکی قرار دارد که ساختمانهای مورد استفاده نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در آن واقع شده است؛ هدف اصلی حملات آمریکا. محل مدرسه در ابتدا بخشی از پایگاه بوده است. با این حال، به گفته افراد آگاه از تحقیقات، ساختمان همیشه بهعنوان مدرسه استفاده نمیشد، هرچند زمان دقیق آغاز فعالیت مدرسه در این محل روشن نیست.
تحقیقات تصویری نیویورک تایمز نشان داد ساختمان مدرسه بین سالهای ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۶ با حصار از پایگاه نظامی جدا شده بود. تصاویر ماهوارهای نشان میدهد برجهای دیدهبانی اطراف ساختمان برداشته شده، سه ورودی عمومی برای مدرسه ایجاد شده، زمین پاکسازی شده و محوطههای بازی از جمله زمین ورزشی روی آسفالت ترسیم شده و دیوارها به رنگ آبی و صورتی درآمده بود.
به گفته افراد مطلع از یافتههای اولیه، کدگذاری هدف که از سوی آژانس اطلاعات دفاعی ارائه شده بود، ساختمان مدرسه را بهعنوان هدف نظامی طبقهبندی کرده و به فرماندهی مرکزی منتقل کرده بود.
تحقیقکنندگان هنوز بهطور کامل نمیدانند چگونه دادههای قدیمی ارسال شده یا آیا آژانس اطلاعات دفاعی اطلاعات بهروزتری در اختیار داشته است یا خیر.
فرآیند انتخاب اهداف نظامی بسیار پیچیده است و چندین نهاد در آن دخیل هستند. افسران متعددی مسئول تایید صحت دادهها هستند و افسران فرماندهی مرکزی موظفاند اطلاعات دریافتی از آژانس اطلاعات دفاعی یا دیگر نهادهای اطلاعاتی را بررسی کنند. با این حال، در شرایط پرشتاب مانند روزهای آغازین جنگ، گاهی اطلاعات دوباره تایید نمیشود.
علاوه بر آژانس اطلاعات دفاعی و فرماندهی مرکزی، تحقیقکنندگان عملکرد آژانس ملی اطلاعات جغرافیایی، معروف به ان جی ای، را نیز بررسی میکنند که تصاویر ماهوارهای اهداف احتمالی را فراهم و تحلیل میکند.
مقامهای آمریکایی تاکید کردند تحقیقات ادامه دارد و نکات بیشتری باید روشن شود. فرماندهی مرکزی و پنتاگون از اظهارنظر خودداری کردند و اعلام کردند حادثه تحت بررسی است. آژانس ملی اطلاعات جغرافیایی نیز بلافاصله به درخواست اظهارنظر پاسخ نداد.
وقتی دادههای هدفگیری آژانس اطلاعات دفاعی قدیمی باشد، انتظار میرود افسران اطلاعاتی با استفاده از تصاویر یا دادههای آژانس ملی اطلاعات جغرافیایی آن را بهروزرسانی و تایید کنند.
اگرچه ترامپ هدف قرار دادن نیروی دریایی ایران را از اولویتهای اصلی جنگ برای جلوگیری از اخلال در تجارت جهانی در منطقه اعلام کرده، اما این حوزه بهطور تاریخی در اولویت اصلی آژانس اطلاعات دفاعی نبوده که بیشتر بر موشکهای ایران و موضوعاتی مانند چین و کره شمالی تمرکز داشته است.
مقامهای مسئول تحقیقات همچنین بررسی کردهاند که آیا مدلهای هوش مصنوعی، برنامههای تحلیل داده یا دیگر ابزارهای فنی اطلاعاتی در این اشتباه نقش داشتهاند یا خیر.
اگرچه کلود، مدل زبانی بزرگ ایجادشده توسط شرکت انتروپیک، بهطور مستقیم اهداف را تعیین نمیکند، اما با سامانه هوشمند میون متعلق به آژانس ملی اطلاعات جغرافیایی و دیگر نرمافزارها برای شناسایی نقاط مورد توجه افسران اطلاعات نظامی همکاری میکند.
با این حال، مقامها گفتهاند احتمال نمیرود این خطا نتیجه فناوری جدید باشد، بلکه احتمالا بازتاب یک خطای انسانی رایج اما گاه فاجعهبار در زمان جنگ است.
یافته اصلی تحقیقات داخلی ارتش با مجموعهای رو به رشد از شواهد عمومی همخوانی دارد که مسئولیت آمریکا را نشان میدهد. تصاویر ماهوارهای، پستهای شبکههای اجتماعی و ویدیوهای تاییدشدهای که تیم تحقیقات تصویری تایمز گردآوری کردهاند نشان میدهد مدرسه در حملهای دقیق که تقریبا همزمان با حمله به پایگاه دریایی رخ داده، بهشدت آسیب دیده است. تحلیل تایمز نشان داد پایگاه حدود دو ساعت پس از نخستین حملات بار دیگر هدف قرار گرفت.
ویدیویی که روز یکشنبه از سوی خبرگزاری نیمهرسمی مهر منتشر و توسط تایمز تایید شد نیز نشان میدهد یک موشک کروز تاماهاوک در ۲۸ فوریه پایگاه دریایی مجاور مدرسه در میناب را هدف قرار داده است.
پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، و دیگر مقامهای دولت از اظهارنظر درباره این حمله خودداری کرده و تنها گفتهاند تحقیقات ادامه دارد. با این حال، ترامپ در مقاطعی تلاش کرده مسئولیت را متوجه ایران کند.
او روز شنبه در هواپیمای ایر فورس وان به خبرنگاران گفت: «به نظر من، بر اساس آنچه دیدهام، این کار توسط ایران انجام شده است.» او افزود: «آنها همانطور که میدانید در استفاده از مهمات بسیار بیدقت هستند. هیچ دقتی ندارند. این کار ایران بود.»
روز دوشنبه، خبرنگار تایمز از ترامپ پرسید چرا او تنها مقام دولتش است که ایران را مقصر میداند. ترامپ پاسخ داد: «چون اطلاعات کافی ندارم.» او بهاشتباه گفت ممکن است ایران نیز موشکهای تاماهاوک داشته باشد، اما افزود نتایج تحقیقات را خواهد پذیرفت.
در حالی که بسیاری از روسایجمهوری ممکن است در زمان انجام تحقیقات از اظهارنظر خودداری کنند یا سخنان خود را با احتیاط بیان کنند، ترامپ در بیان نظر خود تردید نکرده و حتی با افزایش شواهد درباره مسئولیت آمریکا، کاملا عقبنشینی نکرده است.
لیویت روز سهشنبه بار دیگر تاکید کرد ترامپ نتایج تحقیقات را خواهد پذیرفت.
اگرچه تحقیقات درباره مدرسه هنوز کامل نشده، استفاده از دادههای قدیمی یادآور بزرگترین اشتباه جنگ کوزوو است.
در سال ۱۹۹۹، نقشههای قدیمی و اشتباههای حرفهای ضعیف باعث شد سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا دادههای هدفگیری نادرست به ارتش ارائه کند و در نتیجه حمله هوایی به سفارت چین در بلگراد سه شهروند چینی را کشت. سیآیای به اشتباه ارزیابی کرده بود که این ساختمان مقر یک آژانس تسلیحاتی یوگسلاوی است.
جورج جی. تنت، مدیر وقت سیآیای، در سال ۱۹۹۹ به یک کمیته کنگره گفت: «نگهداری پایگاههای داده یکی از عناصر پایهای تلاش اطلاعاتی ماست، اما در سالهای اخیر به دلیل پراکندگی نیروی انسانیمان دچار آسیب شده است.»
برنامهریزان نظامی فرض کرده بودند که نهاد اطلاعاتی محل را تایید کرده و سپس دستور حمله را صادر کردند.