پولتیکو به نقل از دو تحلیلگر و یک منبع آگاه، نوشته تلاش میانجیهایی از کشورهای عربی، پاکستان و چند کشور دیگر برای احیای مذاکرات یا بازگرداندن آتشبس، تاکنون نتیجه ملموسی نداشته و فضای غالب در خاورمیانه و فراتر از آن این است که جنگ فعلا ادامه خواهد یافت.
یک مقام پیشین آمریکایی که با اعضای دولت دونالد ترامپ در ارتباط است، گفت: «کاخ سفید واقعا نمیداند این وضعیت به کجا خواهد انجامید. این درگیری ممکن است برای مدتی ادامه پیدا کند. هیچ اعتمادی میان ایران و آمریکا وجود ندارد و همین، پایه هرگونه دیپلماسی است.»
درگیریهای جدید شامل محاصره دریایی کشتیهای ایرانی از سوی آمریکا و حملات متعدد جمهوری اسلامی به متحدان آمریکا است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، بارها تاکید کرده است که جمهوری اسلامی باید کنترل مسیرهای حیاتی انتقال انرژی در تنگه هرمز را واگذار کند. اما ایران در گذشته نیز حملات را پشت سر گذاشته و همچنان توانسته با پهپادها و موشکهای خود کشتیرانی نفتکشها را تهدید کند و مشخص نیست عملیات کنونی چگونه این تهدید را از میان خواهد برد.
فرد فلیتز، رییس پیشین دفتر شورای امنیت ملی آمریکا در دولت ترامپ، گفت: «فکر میکنم رییسجمهوری تلاش خواهد کرد تواناییهای ایران برای تهدید تنگه هرمز را نابود کند. احتمالا باید راهبردی شبیه "چمنزنی" در پیش بگیریم؛ یعنی آمریکا و اسراییل در برابر هر اقدام تحریکآمیز، پاسخ نظامی بدهند و سپس منتظر بمانند تا مردم ایران کشورشان را پس بگیرند.»
ترامپ روز سهشنبه تا حدی از موضع قبلی خود عقبنشینی کرد و اعلام کرد آمریکا دیگر قصد ندارد از کشورهایی که از تنگه هرمز برای حمل کالا استفاده میکنند، عوارض ۲۰ درصدی دریافت کند. او گفت نیروی دریایی آمریکا در ازای توافقهای سرمایهگذاری با ایالات متحده، امنیت عبور کشتیها از این آبراه را تامین خواهد کرد.
اولیویا ولز، سخنگوی کاخ سفید، گفت: «ایران توافق کرد، اما آن را نقض کرد. اگرچه ترجیح دونالد ترامپ همواره صلح و دیپلماسی است، اما این توافق مبتنی بر عملکرد بود و اقدامات ایران نشان میدهد به تعهداتش پایبند نبوده است.»
این تغییر موضع تازه، نمونهای از شیوه تصمیمگیری ترامپ است؛ رویکردی که بر تصمیمهای لحظهای و مدیریت روزانه مبتنی است.
با این حال، متحدان کاخ سفید این واکنش را ضروری میدانند.
الکس گری، رییس پیشین دفتر شورای امنیت ملی آمریکا، گفت: «ترامپ زمانی که ایران تعهداتش را زیر پا میگذارد، ناچار به واکنش است. تا زمانی که آمریکا آمادگی خود را برای تشدید تنش در صورت نیاز نشان ندهد، نمیتوان به تعادل بازگشت. این بیشتر یک پاسخ تاکتیکی به رفتار ایران است.»
ساعاتی پیش از آغاز اجرای محاصره دریایی در روز سهشنبه، جمهوری اسلامی موج تازهای از حملات موشکی و پهپادی را علیه بحرین، اردن و کویت، سه کشوری که میزبان پایگاههای نظامی آمریکا هستند، آغاز کرد. این حملات کمتر از یک روز پس از عملیات هوایی پنجساعته آمریکا علیه اهدافی در ایران انجام شد.
ارتش کویت اعلام کرد ۳۳ پهپاد، یک موشک کروز و یک موشک بالستیک را رهگیری و سرنگون کرده است.
در همین حال، آمریکا همچنان حضور نظامی گستردهای در خاورمیانه دارد؛ موضوعی که نشاندهنده ادامه درگیریهاست.
ایالات متحده دو ناو هواپیمابر، حدود ۲۰ ناو جنگی و دو هزار و ۵۰۰ تفنگدار دریایی را در منطقه مستقر کرده است. بیشتر این شناورها به موشکهای دوربرد مجهز هستند و جنگندهها و سامانههای راکتی دوربرد نیز در کشورهای حاشیه خلیج فارس مستقر ماندهاند.
در مجموع، از زمان آغاز جنگ در اواخر فوریه، حدود ۵۰ هزار نیروی آمریکایی در خاورمیانه مستقر شدهاند. این جنگ با حملات هوایی آمریکا و اسراییل به اهداف دولتی و نظامی ایران آغاز شد.
یک مقام آمریکایی گفت: «تمام این توان نظامی همچنان در منطقه حضور دارد. ممکن است بخشی از تجهیزات جابهجا شود، اما قصد خروج نداریم.»
ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) نیز اعلام کرد نیروهای آمریکایی شامگاه سهشنبه دور تازهای از حملات به ایران را آغاز کردند تا تواناییهای جمهوری اسلامی برای حمله به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز را کاهش دهند. به گفته سنتکام، این حملات همزمان با آمادهسازی نیروهای آمریکایی برای ازسرگیری محاصره دریایی بنادر و مناطق ساحلی ایران انجام شده است.
شرکت اطلاعات دریایی «ویندوارد» نیز اعلام کرد ۲۳ کشتی را در خلیج فارس بهعنوان «ناوگان احتمالی عبور از محاصره» رصد میکند که ۱۰ فروند از آنها حدود ۴۳۲ میلیون دلار محموله حمل میکنند.
گلوگاه چندماهه تنگه هرمز همچنان در انتظار دستیابی به توافقی عملی برای ازسرگیری عادی کشتیرانی است. اگرچه آمریکا و ایران حدود یک ماه پیش برای توقف درگیریها به یک تفاهم رسیدند، اما هر دو طرف از آن زمان بارها یکدیگر را به نقض مفاد آن متهم کردهاند.
جمهوری اسلامی این تفاهم را به معنای واگذاری کنترل تنگه هرمز به خود تفسیر کرد؛ آبراهی که بخش مهمی از انتقال نفت، کود شیمیایی و دیگر کالاهای حیاتی جهان از آن انجام میشود. آمریکا اما تلاش کرد با اسکورت کشتیها، عبور آنها را تضمین کند؛ اقدامی که تهران آن را نقض توافق دانست. در مقابل، واشینگتن نیز شلیک ایران به سوی کشتیهای تجاری را ناقض آتشبس توصیف کرد.
ترامپ نیز در جریان نشست ناتو در آنکارا اعلام کرد آتشبس عملا پایان یافته است.
او ساعاتی پس از حمله نیروهای آمریکایی به مواضع نظامی ایران در پاسخ به حملات تهران علیه کشتیرانی تجاری، گفت: «به نظر من، این آتشبس دیگر تمام شده است.»