به گزارش آیندگان؛ براساس اطلاعات ههنگاو، بازداشتیانی که در این گزارش با آنان مصاحبه شده، در بازه سنی ۱۸ تا ۳۲ سال قرار دارند و از جنسیتهای مختلف هستند. این افراد از شهرها و مناطق گوناگون کشور بازداشت شدهاند، در بازداشتگاههای متفاوتی نگهداری شدهاند و هیچگونه ارتباط یا شناخت قبلی با یکدیگر نداشتهاند.
با این حال، روایتهای آنان از شکنجه، تهدید به قتل و اعدام، و اعمال خشونتهای شدید جنسی و روانی برای اعترافگیری، شباهت چشمگیری با یکدیگر دارد.
ههنگاو دریافته است که برخی بازداشتیان در مراکز نظامی نگهداری شدهاند و برخی دیگر در خانههای مسکونی یا بازداشتگاههای غیررسمی بازداشت و بازجویی شدهاند. در مواردی، حتی مکان دقیق نگهداری بازداشتیان مشخص نبوده است. به گفته این سازمان، ماموران و بازجویان فعال در این مراکز از مصونیت عملی برخوردار بودهاند.
استفاده از بازجویان زن در بازجوییها
یکی از نکات برجسته این گزارش، استفاده از بازجویان زن در کنار بازجویان مرد عنوان شده است. ههنگاو میگوید چندین مرد جوان بازداشتی بهطور مستقل از یکدیگر اعلام کردهاند که بازجویان زن نقش فعالی در اعمال شکنجههای روانی و جنسی داشتهاند. این سازمان این شیوه را روشی جدید در فرایند بازجوییهای امنیتی جمهوری اسلامی توصیف کرده است.
به گفته این بازداشتیان، بازجوی مرد نقش موسوم به «پلیس خوب» و بازجوی زن نقش «پلیس بد» را ایفا میکرده و بازجویان زن با تحقیر، تهدید، خشونت جنسی و فشار روانی شدید تلاش داشتهاند بازداشتشدگان را وادار به اعتراف کنند.
یکی از راویان مرد به ههنگاو گفته است در روزهای نخست بازداشت تنها تفتیش و تکمیل اطلاعات انجام میشد، اما پس از کاهش تعداد بازداشتیان، فشارها شدت گرفت. او گفته است بازجویان با گرفتن اسلحه به سمت پیشانیاش تهدید میکردند شلیک خواهند کرد و از او میخواستند اعتراف کند سلاح گرم داشته یا از سرویسهای خارجی پول دریافت کرده است.
این راوی افزوده است که ساعتها روی زمین خوابانده شده و در همان حالت بازجویی شده است. او گفته بازجوی زن او را مجبور به فحاشی به جانباختگان اعتراضات میکرده، تصاویر پیکر کشتهشدگان را نشان میداده و تهدید میکرده در صورت عدم اعتراف، سرنوشتی مشابه در انتظارش است. به گفته این بازداشتی، بازجوی زن چای داغ روی او ریخته، به صورتش تف کرده، پایش را روی صورتش گذاشته و پیش از آزادی، او را مجبور کرده از این بازجو تشکر کند.
روایت بازداشتی ۱۹ ساله از شکنجههای شدید
راوی دیگری، مردی ۱۹ ساله، به ههنگاو گفته است که در یک بازداشتگاه خانگی بزرگ نگهداری شده و بازداشتیان بر اساس جنسیت و سن تفکیک شدهاند و نوجوانان به محل دیگری منتقل شدهاند. او گفته است یک بازجوی زن و دو بازجوی مرد داشته که بازجوی زن بهشدت بیرحم بوده است.
به گفته این بازداشتی، ماموران بارها تهدید کردهاند او را خواهند کشت و حتی ادعا کردهاند خبر مرگش را به خانوادهاش دادهاند. او گفته است بازجوی زن جوراب خود را در دهانش فرو کرده و او را مجبور به فحاشی به کشتهشدگان کرده و طناب دار به گردنش انداخته و تهدید به اعدام شده است. این راوی گفته است فشارها به حدی بوده که به فکر پایان دادن به زندگی خود افتاده است.
خشونت جنسی علیه زنان بازداشتی
ههنگاو در بخش دیگری از گزارش خود به اعمال گسترده خشونت جنسی علیه زنان بازداشتی اشاره کرده است. یکی از راویان زن ۳۲ ساله گفته است ماموران با طناب، دریل و قلاب وارد شده و با اشاره به سقف تهدید به اعدام کردهاند. به گفته این زن، بازجویان او را متهم به همکاری با موساد و دریافت پول از احزاب کوردستان کرده و تلاش داشتهاند او را به ارتباط با خارج از ایران نسبت دهند.
این زن همچنین گفته است آب سرد روی او میریختهاند، شکنجههای جنسی گسترده اعمال شده و صدای شکنجه دیگر بازداشتیان، از جمله یک کودک ۱۲ ساله، به گوش میرسیده است. او افزوده است که تعداد بازداشتیان آنقدر زیاد بوده که امکان دراز کردن پاها وجود نداشته است.
اعترافگیری اجباری و دادگاههای صحرایی
براساس یافتههای ههنگاو، جمهوری اسلامی در جریان اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ از دادگاههای صحرایی برای صدور سریع احکام استفاده کرده است. بازداشتیان گفتهاند تحت فشار شدید جسمی، روانی و جنسی مجبور به نوشتن و ضبط ویدیوهای اعترافی علیه خود شدهاند و برخی از آنان تنها چند روز پس از بازداشت به دادگاه فراخوانده شدهاند.
راویان گفتهاند در اعترافها مجبور بودهاند اعلام کنند از مواد مخدر استفاده کردهاند یا از سرویسهای خارجی، احزاب، موساد و رسانههای خارج از کشور پول یا ماموریت دریافت کردهاند.
نقش تلفن همراه در سرنوشت بازداشتیان
ههنگاو دریافته است پس از بازداشت، بهسرعت بررسی میشده آیا بازداشتیان تلفن همراه داشتهاند و آیا در گوشی آنها فیلمی از اعتراضات وجود داشته است یا خیر. در صورت نداشتن گوشی، افراد به سرعت به دادگاه انقلاب منتقل میشدند، اما در صورت وجود گوشی و محتوای تصویری، در بازداشتگاههای رسمی و غیررسمی برای بازجویی و اعترافگیری نگهداری شده و بهشدت شکنجه میشدند.
آزادی با وثیقه و تداوم فشارها
همه بازداشتیانی که با ههنگاو گفتوگو کردهاند پس از روزها یا هفتهها شکنجه و اعترافگیری، با سپردن وثیقههای سنگین آزاد شدهاند. برخی از آنان گفتهاند تلفنهای همراهشان همچنان در اختیار نهادهای امنیتی باقی مانده و به آنها بازگردانده نشده است. شماری از این افراد در انتظار برگزاری جلسات دادگاه هستند.
راوی دیگری، مردی ۲۲ ساله، به ههنگاو گفته است که در یک خانه مسکونی بازداشت شده و هویت بازجویانش را نمیدانسته است. او گفته است بهشدت کتک خورده و تهدید شده، اما بیشترین آزار را از سوی یک بازجوی زن متحمل شده که او را تحت شکنجه جنسی قرار داده، مجبور به بوسیدن پای خود کرده، تحقیر و فحاشی شدید کرده و در نهایت با پایین کشیدن شلوارش، او را تهدید به تجاوز جنسی کردهاند.
پیامدهای روانی و هشدار ههنگاو
برخی از بازداشتیان اعلام کردهاند پیش از بیان تجربههای خود با ههنگاو قصد پایان دادن به زندگیشان را داشتهاند. این سازمان وضعیت روانی بازداشتیان را وخیم ارزیابی کرده و نسبت به گسترش خشونت جنسی در این موج بازداشتها هشدار داده است. ههنگاو خواستار دسترسی فوری و امن روانشناسان مستقل به بازداشتیان شده است.
آمار بازداشتها و جانباختگان
براساس آمار مرکز آمار سازمان حقوق بشری ههنگاو، از آغاز اعتراضات سراسری اخیر در ایران بیش از ۴۰ هزار شهروند توسط نهادهای امنیتی بازداشت شدهاند. هویت ۲۵۰۰ نفر از این افراد تاکنون احراز شده که شامل ۱۸۶ زن و ۲۱۸ کودک زیر ۱۸ سال است. همچنین ههنگاو هویت ۱۲۷۰ تن از جانباختگان اعتراضات را تایید کرده که در میان آنان ۱۲۵ زن و ۹۳ کودک زیر ۱۸ سال وجود دارد.