به گزارش آیندگان؛ نیویورک تایمز همچنین مدعی شده که پیشنهاد غنیسازی بسیار محدود برای اهداف پزشکی در حال بررسی است، اما ترامپ بر «غنیسازی صفر» تاکید دارد و عباس عراقچی نیز از حق ایران برای تولید سوخت هستهای دفاع کرده است.
در گزارش جولیان ای. بارنز، دیوید ای. سنگر، تایلر پیجر و اریک اشمیت که ۲۲ فوریه ۲۰۲۶ در نیویورک تایمز منتشر شده، آمده است؛
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، به گفته منابع آگاه از گفتوگوهای داخلی دولت، به مشاوران خود گفته است اگر دیپلماسی یا هرگونه حمله اولیه هدفمند آمریکا ایران را وادار نکند که از برنامه هستهای خود دست بکشد، در ماههای آینده حملهای بسیار گستردهتر را بررسی خواهد کرد که هدف آن کنار زدن رهبران این کشور از قدرت است.
مذاکرهکنندگان آمریکا و ایران قرار است روز پنجشنبه در ژنو دیدار کنند؛ گفتوگوهایی که به نظر میرسد آخرین تلاشها برای جلوگیری از درگیری نظامی باشد. با این حال ترامپ در صورت شکست مذاکرات، گزینههای اقدام نظامی آمریکا را بررسی کرده است.
به گفته مشاوران، هرچند هنوز تصمیم نهایی گرفته نشده، ترامپ تمایل دارد در روزهای آینده یک حمله اولیه انجام دهد تا به رهبران ایران نشان دهد که باید با کنار گذاشتن توانایی ساخت سلاح هستهای موافقت کنند.
اهداف مورد بررسی از مقر سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران تا تاسیسات هستهای این کشور و برنامه موشکهای بالستیک را در بر میگیرد.
ترامپ به مشاوران خود گفته است اگر این اقدامات تهران را به پذیرش خواستههایش قانع نکند، احتمال حمله نظامی در ادامه سال را با هدف کمک به سرنگونی آیتالله علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، باز خواهد گذاشت.
با این حال حتی در داخل دولت آمریکا نیز تردیدهایی وجود دارد که آیا چنین هدفی تنها با حملات هوایی قابل دستیابی است یا نه. همزمان، پیشنهادی تازه پشت صحنه از سوی دو طرف بررسی میشود که میتواند راه خروج از درگیری نظامی ایجاد کند: برنامهای بسیار محدود برای غنیسازی هستهای که ایران صرفا برای اهداف تحقیقات و درمانهای پزشکی انجام دهد.
مشخص نیست آیا هیچیک از دو طرف با این پیشنهاد موافقت خواهند کرد یا نه. اما این طرح در حالی مطرح شده که دو ناوگروه هواپیمابر و دهها جنگنده، بمبافکن و هواپیمای سوخترسان آمریکا در فاصله حمله به ایران مستقر شدهاند.
ترامپ روز چهارشنبه در اتاق وضعیت کاخ سفید درباره برنامههای حمله به ایران گفتوگو کرد. این نشست با حضور جیدی ونس، معاون رییسجمهوری؛ مارکو روبیو، وزیر خارجه؛ ژنرال دن کین، رییس ستاد مشترک ارتش؛ جان رتکلیف، رییس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا؛ و سوزی وایلز، رییس دفتر کاخ سفید، برگزار شد.
این مقاله بر اساس گفتوگو با چندین مقام آمریکایی آگاه از این نشست تهیه شده است؛ از جمله مقامهایی با دیدگاههای متفاوت درباره بهترین مسیر اقدام. هیچیک به دلیل حساسیت مباحث مربوط به عملیات نظامی و ارزیابیهای اطلاعاتی اجازه ذکر نام خود را ندادهاند.
در جریان این نشست، ترامپ از ژنرال کین و رتکلیف خواست درباره راهبرد کلی در قبال ایران نظر دهند، اما هیچیک معمولا موضع سیاستی مشخصی را توصیه نمیکنند. ژنرال کین درباره توان عملیاتی ارتش توضیح داد و رتکلیف ترجیح داد درباره وضعیت میدانی و پیامدهای احتمالی عملیاتهای پیشنهادی صحبت کند.
در جریان گفتوگوهای مربوط به عملیات ماه گذشته برای بازداشت نیکولاس مادورو، رییسجمهوری ونزوئلا، ژنرال کین به ترامپ گفته بود احتمال موفقیت بسیار بالا است. اما در بحثهای مربوط به ایران نتوانسته همان اطمینان را ارائه دهد، زیرا ایران هدفی به مراتب دشوارتر است.
ونس که مدتها خواهان احتیاط بیشتر در اقدام نظامی در خارج از کشور بوده، با حمله مخالفت نکرد، اما در جلسه به طور جدی ژنرال کین و رتکلیف را مورد پرسش قرار داد. او خواستار توضیح دقیقتر درباره خطرات و پیچیدگیهای حمله به ایران شد.
پیشتر آمریکا گزینههایی از جمله اعزام تیمهای نیروهای عملیات ویژه برای انجام حملات زمینی علیه تاسیسات هستهای یا موشکی ایران را بررسی کرده بود؛ از جمله تاسیسات تولید و غنیسازی که در عمق زمین و خارج از برد مهمات متعارف آمریکا قرار دارند.
اما چنین عملیاتی بسیار خطرناک خواهد بود و مستلزم حضور طولانیتر نیروهای ویژه نسبت به عملیات بازداشت مادورو است. چندین مقام آمریکایی گفتهاند که در حال حاضر طرح حمله کماندویی کنار گذاشته شده است.
مقامهای ارتش، نیروی دریایی و نیروی هوایی آمریکا نیز نسبت به تاثیر یک جنگ طولانی با ایران یا حتی آمادهباش مداوم برای چنین درگیریای بر آمادگی ناوهای جنگی، سامانههای پدافند موشکی پاتریوت و هواپیماهای حملونقل و شناسایی ابراز نگرانی کردهاند.
کاخ سفید درباره روند تصمیمگیری ترامپ اظهارنظر نکرد.
آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، در بیانیهای گفت رسانهها میتوانند هرچقدر میخواهند درباره تصمیمهای احتمالی رییسجمهوری گمانهزنی کنند، اما تنها ترامپ میداند چه خواهد کرد.
حتی پیش از ارائه آنچه به نظر میرسد آخرین پیشنهاد ایران باشد — مقامها گفتهاند انتظار دارند این پیشنهاد دوشنبه یا سهشنبه به دولت ترامپ منتقل شود — مواضع دو طرف سختتر شده است. استیو ویتکاف، نماینده ویژه ترامپ، در فاکس نیوز گفت دستور روشن ترامپ به او و جرد کوشنر این بوده که تنها نتیجه قابل قبول، «غنیسازی صفر» مواد هستهای از سوی ایران است.
در مقابل، عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، در مصاحبهای با برنامه «فیس د نیشن» شبکه سیبیاس تاکید کرد ایران آماده چشمپوشی از آنچه «حق» خود برای تولید سوخت هستهای تحت پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای میداند نیست. با این موضعگیری، تصمیم درباره اینکه آیا آمریکا به اهدافی در ایران حمله خواهد کرد یا نه، به این بستگی دارد که آیا دو طرف میتوانند به مصالحهای دست یابند که هر دو آن را پیروزی کامل جلوه دهند.
یکی از این پیشنهادها از سوی هر دو طرف در حال بررسی است. به گفته چند مقام، این طرح از رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، نشات گرفته است.
بر اساس این پیشنهاد، ایران مجاز خواهد بود مقادیر بسیار اندکی سوخت هستهای برای اهداف پزشکی تولید کند. ایران سالهاست در راکتور تحقیقاتی تهران، که نزدیک به ۶۰ سال قدمت دارد، ایزوتوپهای پزشکی تولید میکند؛ تاسیساتی که در یکی از پیچیدگیهای تاریخ هستهای مدرن، نخستین بار در چارچوب برنامه «اتم برای صلح» از سوی آمریکا به شاه ایران تحویل داده شد.
در صورت اجرای این طرح، ایران میتواند ادعا کند همچنان در حال غنیسازی اورانیوم است و ترامپ نیز میتواند استدلال کند همه تاسیساتی که امکان ساخت سلاح را فراهم میکند تعطیل شدهاند؛ تاسیساتی که بیشتر آنها در توافق سال ۲۰۱۵ میان ایران و دولت باراک اوباما در سطح پایین فعال مانده بودند. ترامپ در سال ۲۰۱۸ از آن توافق خارج شد و ایران در ادامه بازرسان را محدود و اورانیوم نزدیک به درجه تسلیحاتی تولید کرد؛ اقدامی که زمینه بحران کنونی را فراهم کرد.
با این حال مشخص نیست ایران حاضر باشد برنامه گسترده و صنعتی هستهای خود را که میلیاردها دلار برای آن هزینه کرده، به برنامهای بسیار محدود کاهش دهد. همچنین روشن نیست ترامپ با توجه به تاکید علنی خود بر «غنیسازی صفر»، با چنین برنامه محدودی موافقت کند.
عراقچی هنگام سخنرانی از تهران به طور مستقیم به این پیشنهاد اشاره نکرد، اما گفت هنوز شانس خوبی برای راهحل دیپلماتیک وجود دارد و افزود نیازی به افزایش نظامی نیست و افزایش نظامی کمکی نخواهد کرد و ما را تحت فشار قرار نمیدهد.
در واقع فشار عنصر اصلی این مذاکرات است. آنچه ترامپ «ناوگان عظیم» آمریکا در اطراف ایران مینامد، بزرگترین تمرکز نیروهای نظامی آمریکا در منطقه از زمان آمادهسازی برای حمله به عراق در حدود ۲۳ سال پیش است.
دو ناوگروه هواپیمابر، دهها جنگنده، بمبافکن و هواپیمای سوخترسان و سامانههای ضد موشکی به منطقه اعزام شدهاند؛ نمایش قدرتی حتی بزرگتر از آنچه پیش از عملیات علیه مادورو در اوایل ژانویه انجام شد.
دومین ناو هواپیمابر، جرالد آر فورد، روز یکشنبه در حال حرکت در جنوب ایتالیا در دریای مدیترانه بود و به زودی در سواحل اسرائیل مستقر خواهد شد.
همزمان رهبران عرب در تماس با مقامهای واشینگتن نسبت به اظهارات مایک هاکبی، سفیر آمریکا در اسرائیل، اعتراض کردهاند. او در مصاحبهای با تاکر کارلسون گفته بود اسرائیل حق دارد بخش بزرگی از خاورمیانه را در اختیار داشته باشد؛ اظهاراتی که دیپلماتهای عرب را خشمگین کرده است.
مقامهای دولت آمریکا نیز در بیان اهداف نهایی خود در قبال ایران، کشوری با بیش از ۹۰ میلیون نفر جمعیت، شفاف نبودهاند. در حالی که ترامپ اغلب از جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای سخن میگوید، روبیو و دیگر مشاوران دلایل دیگری مانند حمایت از معترضان کشتهشده، نابودی زرادخانه موشکی ایران و پایان دادن به حمایت تهران از حماس و حزبالله را مطرح کردهاند.
با این حال اقدام نظامی آمریکا میتواند واکنش ملیگرایانه در ایران برانگیزد، حتی در میان کسانی که خواهان پایان حکومت آیتالله خامنهای هستند.
مقامهای اروپایی حاضر در کنفرانس امنیتی مونیخ نیز تردید دارند فشار نظامی بتواند رهبران جمهوری اسلامی را وادار به کنار گذاشتن برنامهای کند که به نماد مقاومت در برابر آمریکا تبدیل شده است.