به گزارش آیندگان؛ یک منبع نزدیک به تلاشهای آمریکا برای یافتن جایگزینی برای رژیم کنونی ایران به روزنامه نشنال گفته است که جرد کوشنر، داماد رئیسجمهور دونالد ترامپ، نقش پررنگی در این روند دارد. به گفته این منبع، کوشنر در حال کمک به گردآوری گروهی از رهبران تجاری ایرانی-آمریکایی است تا درباره شکلگیری نوعی نهاد انتقالی که در صورت فروپاشی رژیم بتواند به اداره ایران کمک کند، مشاوره دهند.
یک منبع دوم نیز تأیید کرده که کوشنر در این تلاشها دخیل است. کاخ سفید از اظهار نظر درباره این گزارش خودداری کرده است.
منبع نخست، که خود در گفتوگوهای کاخ سفید مشارکت دارد، به این رسانه که در ابوظبی امارات متحده عربی مستقر است، گفته است دولت ترامپ میخواهد نشستی از چهرههای اپوزیسیون ایران را در پالمبیچِ فلوریدا—جایی که اقامتگاه مارالاگوی رئیسجمهور قرار دارد—برگزار کند. این نشست ممکن است حتی از همین آخر هفته برگزار شود، هرچند هماهنگیهای لجستیکی آن پیچیده است. به گفته این منبع، مشخص نیست برگزارکنندگان قصد دارند جلسه در خود مارالاگو برگزار شود یا در مکانی نزدیک به آن.
ترامپ در حال بررسی چند مسیر متفاوت و گاه متضاد درباره ایران است؛ مسیرهایی که هر یک با ریسک سیاسی و عدم قطعیت ژئوپولیتیکی همراهاند، در حالی که مشاورانش خود را برای مذاکرات هستهای روز جمعه در عمان آماده میکنند.
امتیازدهیهای عمیق از سوی تهران درباره برنامه هستهای و دیگر موضوعات حساس—از جمله برد موشکهای بالستیک و نحوه برخورد حکومت با مردمش—میتواند به ترامپ راهی بدهد تا از درگیری نظامی اجتناب کند.
اما عقبنشینی از حمله پس از آنکه یک «ناوگان» نظامی در نزدیکی ایران مستقر شده و ترامپ گفته آمریکا «قفل و آماده شلیک» است، بسیاری از ایرانیان را خشمگین خواهد کرد. بخش بزرگی از جامعه این کار را به منزله جسورتر شدن رژیم پس از کشتار هزاران معترض میبینند؛ بهویژه پس از آنکه ترامپ به ایرانیان گفته بود به اعتراض ادامه دهند و اعلام کرده بود «کمک در راه است».
جامعه ایرانیان خارج از کشور در آمریکا بزرگترین جامعه مهاجر ایرانی در جهان است. برآوردها متفاوت است، اما بیش از ۵۰۰ هزار نفر ایرانیتبار در ایالات متحده زندگی میکنند؛ از جمله بسیاری از رهبران موفق و بانفوذ اقتصادی که خواهان پایان یافتن حکومت خامنهای و گشایش ایران برای نخستین بار از زمان انقلاب ۱۹۷۹ هستند.
در میان چهرههایی که خواستار تغییر رژیم در ایراناند، رضا پهلوی، فرزند آخرین شاه ایران که در تبعید زندگی میکند، قرار دارد. او شبکه گستردهای از حامیان در خارج از کشور دارد و در اعتراضات اخیر، بسیاری از معترضان نام او را فریاد میزدند. پهلوی پیشتر گفته است که مایل است خود را بهعنوان یک «رهبر گذار» معرفی کند و به دنبال تصدی یک مقام سیاسی دائمی نیست، مگر آنکه مردم ایران در یک رأیگیری آزاد چنین بخواهند.
مشخص نیست که شاهزاده رضا پهلوی تا چه اندازه در گفتوگوهای جاری کاخ سفید دخالت دارد.
مذاکرات عمان از سوی آمریکا با هدایت جرد کوشنر و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه، انجام خواهد شد و در سوی ایرانی میز مذاکره، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، حضور خواهد داشت.
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، روز پنجشنبه به خبرنگاران گفت دیپلماسی همواره «گزینه نخست» ترامپ است.
اما او افزود: «در حالی که این مذاکرات در جریان است، به رژیم ایران یادآوری میکنم که رئیسجمهور بهعنوان فرمانده کل قدرتمندترین ارتش تاریخ جهان، گزینههای فراوانی فراتر از دیپلماسی در اختیار دارد.»
او گفت یکی از مطالبات ترامپ «صفر بودن توان هستهای» ایران است. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، نیز روز چهارشنبه گفت برای آنکه مذاکرات «معنادار» باشد، باید شامل محدود کردن برد موشکهای بالستیک ایران شود و همچنین به «حمایت ایران از سازمانهای تروریستی در منطقه»، برنامه هستهای و نحوه برخورد حکومت با مردم خودش بپردازد.
علی خامنهای روز یکشنبه هشدار داد هرگونه حمله آمریکا به کشورش، یک درگیری منطقهای را رقم خواهد زد.
ترامپ اغلب به اعضای مورد اعتماد حلقه نزدیک خود—بهویژه کوشنر و ویتکاف—برای پیشبرد مذاکرات سیاست خارجی تکیه میکند. هر دو در ایجاد ابتکار «هیأت صلح» ترامپ برای غزه نقش پررنگی داشتهاند.
الکس وطنکا، پژوهشگر ارشد مؤسسه خاورمیانه، گفت رژیم تهران مدعی است آمادگی آمریکا برای بازگشت به مذاکرات نشانه ضعف یا نداشتن گزینههای دیگر از سوی واشنگتن است.
با وجود مذاکرات روز جمعه، بسیاری از تحلیلگران در واشنگتن بر این باورند که اقدام نظامی محتملترین سناریو است.
تریتا پارسی، معاون مؤسسه کوئینسی برای سیاستگذاری مسئولانه، گفت اسرائیل در حال لابیگری برای انجام حملات است.
او گفت: «هرچه زمان بیشتری بگذرد، ترامپ که آدم کمحوصلهای است، بیشتر قانع میشود که باید دست به اقدام نظامی بزند. او انرژی لازم برای مقاومت دائمی در برابر فشار اسرائیلیها را نخواهد داشت.»
ادموند فیتون-براون، سفیر پیشین بریتانیا در یمن (۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷)، گفت بعید است تهران در مذاکرات امتیازهایی بدهد که آمریکا بتواند بهطور معتبر ادعا کند به یک دستاورد بزرگ رسیده است.
او پژوهشگر ارشد اندیشکده FDD در واشنگتن است، گفت: «و اینجاست که به نظر من احتمال درگیری نظامی بیش از عدم درگیری است، زیرا فکر نمیکنم آمریکا بتواند بدون گرفتن امتیازهای بزرگ از ایران از مذاکرات خارج شود، بیآنکه رئیسجمهور متحمل ضربه جدی به اعتبار خود شود.»